Inleidingen tot het katholieke geloof

Voor veel mensen is het katholieke geloof tegenwoordig letterlijk een mysterie. Zowel jongeren die opgroeien binnen een katholieke familie, als anders- of nietgelovige buitenstaanders hebben vaak geen idee van wat het geloof inhoudt. Het blijkt echter ook nog niet eens zo simpel om goede, begrijpelijke inleidingen tot het katholieke geloof te vinden…

Daarom hier een klein lijstje met boeken die, mijns inziens, een vrij goede introductie in het katholieke geloof bieden, te beginnen met het eenvoudigste en oplopend naar het moeilijkste boek:

Ik geloof – een kleine katholieke katechismus
"Een compacte, volledige en heldere uitleg van het katholieke geloof.De inhoud volgt de geloofsbelijdenis en geeft uitleg bij de geboden.Geschikt voor vormelingen en iedereen die zich meer in het geloof wilverdiepen. Dit boek is in 2005 volledig herzien door Kerk in Nood en isgoedgekeurd door de Congregatie voor de Clerus."
– 156 pag., 21×14,5 cm, voor slechts € 4,25 te koop via www.kerkinnood.nl

Het Geloofsboek – de Bisschoppen van België
"Het geloofsboek van de Bisschoppen van België werd al bij zijn verschijnen onthaald als een erg verfrissende, overzichtelijke en levensnabije presentatie van de voornaamste gegevens en vragen van het christelijk geloof. Gegroepeerd rond drie kernvragen: Hoe kunnen wij het geloof kennen en belijden, hoe kan het geloof gevierd worden in liturgie en sacramenten, en hoe kan het geloof gestalte krijgen in het leven van iedere dag."
– 282 pag., 18×12 cm, gebonden, voor slechts € 7,- te koop via www.colomba.nl

Leven vanuit het geloof
"Leidraad voor het christen-zijn." Met uitgebreide en genuanceerde uitleg over de praktische toepassingen en consequenties van het Katholieke geloof. Vertaald uit het Duits als deel 2 van de Katholieke Catechismus voor Volwassenen.
– Uitgeverij Averbode/Gooi&Sticht, 1997.
– 537 pag., hardcover, oorspronkelijk € 59,90, tweedehands via www.bol.com

De kern van ons geloof
"Paus Benedictus XVI, één van de grote theologen van onze tijd, beschrijft in dit boek de essentie van het christendom. Hij gaat daarbij in op de vraag hoe het in onze tijd nog mogelijk is om te geloven. De paus volgt hierbij de geloofsbelijdenis van de apostelen en besteedt bij de uitwerking ervan aandacht aan recente evoluties op het vlak van exegese, theologie en wetenschap. Het boek wordt door velen beschouwd als één van de beste inleidingen op het christendom."
– Uitgeverij Lannoo, ISBN 9789020966459
– 270 pag., 24×15 cm, paperback, onder meer voor € 24,95 te koop via www.kerkinnood.nl

Katechismus van de Katholieke Kerk
Het boek met de officiele leer van de Katholieke Kerk, voorzien van duidelijke toelichtingen en voor menigeen waarschijnlijk verrassende nuanceringen. Een herdruk is al jaren in voorbereiding, tot dan toe zal de katechismus tweedehands aangeschaft moeten worden.
– Uitgeverij Gooi & Sticht, 1995.
– Volledig online te raadplegen via www.stvitus.nl

* * *

Voor wat betreft het geloof zijn er ook nog de boeken van de beroemde en onlangs overleden Nederlandse theoloog Edward Schillebeeckx. Vanwege de meer vrijzinnige insteek is zijn werk niet onomstreden. Dat neemt niet weg dat "Jezus, het verhaal van een Levende" uit 1974, "Gerechtigheid en liefde: Genade en bevrijding" uit 1977 en "Mensen als verhaal van God" uit 1989 nog steeds lezenswaardig zijn omdat ze goed weergeven hoezeer het geloof leeft vanuit de kerkgemeenschap. Onder meer via Marktplaats.nl zijn deze boeken nog wel tweedehands verkrijgbaar.

* * *

Een zeer verhelderende inleiding tot de plaats van het Katholicisme in de Nederlandse geschiedenis en samenleving en haar positie ten opzichte van het protestantisme en de moderne wetenschap is te vinden in het volgende boekje:

Het krediet van het credo
"Religie en rede sluiten elkaar niet uit, legt Ger Groot uit in dit heldere en verfrissende boek. Een onverwachte bijdrage aan een eeuwenoud, maar o zo actueel debat. In de loop van de twintigste eeuw is God steeds verder vervluchtigd om plaats te maken voor een ontnuchterde wereld van rede en wetenschap. Toch weigert de religie hardnekkig uit te sterven. Zij wint zelfs opnieuw aan intellectueel aanzien."
– Uitgeverij SUN, Nijmegen 2006, ISBN 9789085062639
– 160 pag., paperback, onder meer voor € 20,90 te koop via www.bol.com
– zie over dit boek ook mijn eerdere log

* * *

Katholieke internetboekhandels waar enkele van bovenstaande en vele andere boeken gekocht kunnen worden zijn onder meer:
www.colomba.nl
www.berneboek.com
www.carolushuis.nl
www.deboog.nl

* * *
Advertenties

De kern van ons geloof

Vorig jaar is bij uitgeverij Lannoo opnieuw een Nederlandse vertaling verschenen van het boek De kern van ons geloof.
Dit boek werd al in 1968, in het Duits en onder de titel Einfxc3xbchrung in das Christentum, geschreven door Joseph Ratzinger, onze huidige paus Benedictus XVI.

Het boek is een inleiding in het christelijke en katholieke geloof aan de hand van de apostolische geloofsbelijdenis, het Credo. Algemeen wordt het gezien als xc3xa9xc3xa9n van de beste boeken op dit gebied en is niet alleen een klassieker, maar na de keuze van Ratzinger tot Paus ook een bestseller geworden.

Wie echter een gemakkelijke of klassieke theologische inleiding verwacht, zal bedrogen uitkomen.

De geest van de liturgie

Afgelopen november verscheen bij de Vereniging voor Latijnse Liturgie het boek "De geest van de liturgie", de vertaling van "Der Geist der Liturgie", dat in 2000 is ge- schreven door Joseph kardinaal Ratzinger, de huidige paus Benedictus XVI.
Het is een gedegen en inspirerende inlei- ding tot de geest, het wezen van de katho- lieke liturgie. Een absolute must dus voor iedereen die daar bij betrokken of er in gexc3xafnteresseerd is.

Vormgeving
Qua vormgeving ziet het boek er op het eerste gezicht fraai uit: gebonden met harde kaft en een mooie omslag. Teleurstellend is daarom de opmaak van de pagina’s: de vrij grote letters en de veel te smalle kantlijnen geven een nogal goedkope indruk. Dat doet geen recht, eerder afbreuk aan de waardevolle inhoud van de tekst.

Kosmisch
Heel mooi is de manier waarop Ratzinger in dit boek de liturgie in de meest brede context plaatst: ten eerste laat hij zien hoe er een wezenlijke continuxc3xafteit is tus- sen de katholieke liturgie en de Joodse eredienst.
Vervolgens ook hoe in de Eucharistie volkomen en volmaakt geschiedt, wat men in oude heidense culturen middels rituele en religieuze offers probeerde te berei- ken.
Tenslotte resulteert dat alles in een kosmisch perspectief waarin de liturgie vanuit het historische feit van het Kruisoffer overgaat in een universeel heilsgebeuren waarin eens altijd is geworden en waarin wij in ruimte en tijd kunnen ervaren xc3xa9n moeten waarmaken dat wij in Christus verlost zijn!

Vernieuwingen
Het meest opzienbarende is waarschijnlijk dat Ratzinger, eerst de verantwoorde- lijke voor de geloofsleer en nu opperherder van de Wereldkerk, de nodige vraag- tekens zet bij de wijze waarop de liturgie na het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) is vormgegeven.
Niet alleen doet hij lokale vernieuwingen vaak simpelweg af als creatieve spellet- jes, ook zegt hij dat het inmiddels vaste gebruik dat de priester richting het volk gekeerd de mis opdraagt, niet in overeenstemming is met de traditie van de Kerk en ook niet het wezen van de liturgie.
Ratzinger beseft terdege dat het weer "omkeren" van de priester te veel gevraagd is, zeker gezien de nieuwe inrichtingen van kerkgebouwen. Toch heeft hij een even goede als simpele oplossing: plaats midden op het altaar een crucifix, zodat zowel de priester als de gelovigen weer naar Christus, in plaats van naar elkaar kijken!

Volksdevotie
Ook van belang is dat in dit boek waardering wordt uitgesproken voor de katho- lieke volksdevotie, die zo vaak als bijgeloof wordt afgedaan of zelfs belachelijk gemaakt. Ratzinger noemt de volksdevotie echter een vorm van innerlijke worte- ling van het geloof in de harten van het volk.
In het verlengde hiervan vind ik het alleen wat jammer dat Ratzinger niet wat meer is ingegaan op de functies en de waarde van liturgische voorwerpen, gewaden e.d. Dat om nog wat meer tegengas te geven tegen hetzelfde "rationalisme en sektarisme" die de volksdevotie zo onderdrukt hebben (zie daarover mijn eerdere log Vorm en Inhoud)

Krediet van het credo

Enkele maanden geleden verscheen van de hand van de Amsterdamse filosoof Ger Groot het boekje "Het krediet van het credo" bij uitgeverij SUN in Nijmegen.

In dit boekje komen in beknopte en helder geschreven hoofdstukken de religie in het algemeen, de manieren waarop de Bijbel gelezen kan worden, het onderscheid tussen protestantisme en Katholicisme en de plaats van religie in de seculiere samenleving aan de orde.

Meerwaarde
Ger Groot is van katholieke afkomst, maar noemt zichzelf nu athexc3xafst. Vanuit dat standpunt bekijkt hij in "Het krediet van het credo" de bovengenoemde onderwerpen vanuit een zuiver filosofisch perspectief.
Alszodanig gaat het hem daarom meer om het "krediet", om de meerwaarde die religie biedt, dan om het "credo", de inhoud van het geloof. Dit op zich is al een vooruitgang vergeleken bij vele andere ongelovigen en athexc3xafsten die doorgaans direct de geloofsinhoud proberen onderuit te halen, zonder eerst goed naar het fenomeen op zich te (willen) kijken…

Godsdienst
Want volgens Ger Groot ligt het belang van de religie in de eerste plaats in het fenomeen, in de uiterlijke handelingen, in het samen beleven van het geloof en het op die manier uitvoeren van de dienst aan God. God bestaat volgens hem dan ook omdat en voorzover er godsdienst is.
Dat klinkt misschien alsof God een verzinsel zou zijn, maar we moeten niet vergeten dat hier vanuit een zuiver filosofisch perspectief gekeken wordt, waarbij de grenzen van het denken in acht (moeten)worden genomen. Deze grens kan door de filosoof niet overschreden worden zonder in pseudo-religie te vervallen, maar wel door de gelovige. Die kan middels het godsdienstige ritueel, voor zichzelf, de grens van denken en geloven, van natuur en bovennatuur overschrijden.
Voor niet gelovige buitenstaanders kan het daarom heel goed zo lijken alsof God "slechts" voortkomt uit de gepraktiseerde godsdienst, terwijl voor de gelovige zelf het ritueel juist de uitdrukking is van zijn of haar geloof in God.

Onderscheid
Een ander belangwekkend punt is het onderscheid dat gemaakt wordt tussen protestantisme en Katholicisme. Het protestantisme leidt met zijn scheiding tussen individueel geloven (het geestelijke) en collectief samenleven (het wereldlijke) uiteindelijk tot een onverdraagzaam nihilisme, terwijl het Katholicisme altijd heeft geprobeerd individu en gemeenschap bijeen te houden.
Dat maakt het Katholicisme enerzijds halfslachtig, en minder consequent (in streng protestantse opvatting zelfs heidens), maar anderzijds wel menselijk en leefbaar. Protestanten volgen meer de letter van de Schrift, katholieken meer de geest…

Half
Hoewel dat onderscheid op zich juist is, wekt de beschrijving van Ger Groot de indruk alsof het protestantisme consequent christelijk en het Katholicisme maar een waterig aftreksel daarvan is. Dat is echter maar de halve waarheid, want de kenmerken van het protestantisme (zoals kennis van de Bijbel, persoonlijke devotie, gebedsleven, soberheid en godsvertrouwen) zijn natuurlijk ook binnen het Katholicisme aanwezig, met name in en vanuit het kloosterleven.
Maar daarbovenop biedt het Katholicisme nog veel meer. Het Katholicisme kent zowel strengheid als mildheid, zowel diep doorleefd als waterig geloof. Dat maakt dat het ook niet zo erg is dat er in het Katholicisme veel halfslachtigheid is en nog zoveel heidense gebruiken voortleven. Want doordat het Katholicisme zowel het zuiver als het onzuiver bijeenhoudt, kan het zuivere het onzuivere zuiveren en kan degene met een sterk geloof degene met een zwak geloof meetrekken!

Politiek
Het laatste hoofdstuk van "Het krediet van het credo" is gewijd aan de tegen- woordig volop in de belangstelling staande verhouding tussen kerk en staat, tussen geloof en politiek, tussen gelovigen en andersdenkenden. Ger Groot maakt duidelijk dat we daarbij een onderscheid moeten maken tussen de mens als staatsburger (citoyen) en de mens als maatschappelijk wezen (bourgeois).
Als staatsburger zijn we ten opzichte van de overheid allemaal gelijk en dient de overheid ons gelijk te behandelen. Maar als maatschappelijke wezens zijn we tegelijkertijd allemaal anders en ook dat dient de overheid te respecteren. Hieruit volgt onder meer dat de overheid haar neutraliteit goed moet bewaken (o.a. door uniformering van haar dienaren), maar deze neutraliteit ook weer niet aan de burgers mag opdringen, waardoor de maatschappelijke verscheidenheid in gevaar zou komen.

Al met al is "Het krediet van het credo" een boek dat niet heel gemakkelijk, maar wel allezins het lezen waard is!

Geografie van goed en kwaad

De voorkant van het boek Geografie van goed en kwaadAfgelopen april was de Maand van de Filosofie. Tijdens die maand wordt de Socrates-wisselbeker uitgereikt aan de auteur van het meest prikkelende filosofieboek van het afgelopen jaar.

Deze keer is de Socrates-wisselbeker uitgereikt aan de Leidse hoogleraar filosofie prof.dr. Andreas Kinneging voor zijn boek "Geografie van goed en kwaad", dat in 2005 verschenen is bij uitgeverij Het Spectrum.

Dit boek is een indrukwekkende bundel van helder geschreven essays over persoonlijke, gezins- en publieke ethiek. Aan de hand van klassieke filosofen als Aristoteles, Plato, Augustinus en Thomas van Aquino worden onderwerpen besproken zoals goed en kwaad, rechtvaardigheid en vergeving, deugden en ondeugen, vrijheid en tirannie, enzovoort…

Hiermee vormt het een noodzakelijke correctie op de denkbeelden van de Verlichting, de Romantiek en de jaren ’60 van de 20e eeuw, die hebben geleid tot zoveel doorgeschoten individualisme, politiek en religieus relativisme, morele richtingloosheid en wat dies meer zij…

Dit boek is vooral ook voor katholieken een aanrader omdat het een goed beeld geeft van het gedachtegoed dat sinds de Middeleeuwen tot het katholieke denken behoorde. Helaas is dat voor het grootste deel in vergetelheid geraakt, met als gevolg dat het tegenwoordig vaak lijkt alsof de katholieke ethiek alleen nog maar over seksualiteit gaat…

Bovendien laat het goed zien dat de katholieke ethiek ook op zuiver filosofische en verstandelijke manier beredeneerd kan worden. Daardoor neemt het, bijv. tegenover tegenstanders van geloof en Kerk, een veel sterkere positie in dan de vaak louter op de Bijbel of op het individuele geweten gebaseerde protestantse ethiek.

Topdesign

De voorkant van het boek Abba PaterOnlangs ontdekte ik geheel toevallig bij een tweede-handsboekhandel het boek Abbxc3 Pater, dat in 2000 is uitgegeven bij de Italiaanse uitgeverij Lupetti.

Qua vormgeving is dit boek in dezelfde stijl als de gelijk- namige CD, die door paus Johannes Paulus II in 1999 is uitgebracht.
Zie voor deze CD: www.abbapater.com
En voor het boek: www.gingkopress.com

Het boek bevat diverse katholieke gebeden en teksten van paus Johannes Paulus II, zowel in het Latijn, Engels en Italiaans en dat in een prachtige en verrassend moderne vormgeving, voorzien van zeer fraaie en aansprekende fotocomposities.

Het is bijzonder jammer dat dit boek niet eerder op grotere schaal in Nederland verkrijgbaar is geweest, bijv. in combinatie met de eerdergenoemde CD.

Twee pagina's uit het boek Abba Pater
Twee pagina’s uit het boek Abbxc3 Pater

Nog betreurenswaardiger is eigenlijk dat er, althans voorzover vanuit Nederlands perspectief te overzien valt, niet meer van zulke fraaie boeken zijn gepubliceerd.

Uiteraard is het niet goedkoop om goede vormgevers en uitgevers in te schakelen, maar als zoiets centraal of tenminste op grote schaal georganiseerd wordt, dan moeten zulke projecten best haalbaar zijn. Het wereldwijd grote succes van de pauselijke CD heeft dit laten zien.

Juist een wereldwijd instituut als de Rooms-Katholieke Kerk beschikt immers over de, wat in de economie heet, schaalvoordelen, die ervoor zorgen dat hoe meer afnemers er zijn, hoe lager de kosten worden…

Twee pagina's uit het boek Abba Pater
Twee pagina’s uit het boek Abbxc3 Pater

Met zulke kwalitatief hoogstaande state of the art projecten en publicaties zoals de CD en het boek, kan de Kerk laten zien dat haar Geloof de moeite waard is, dat het een kostbare schat is die de mooiste vorm verdient en tot de mooiste vormen inspireert!