Liturgische perikelen Kerstmis 2010

Traditiegetrouw besteed ik hier met Kerst en met Pasen altijd even aandacht aan wat zich op liturgisch gebied aan eigenaardigheden hebben voorgedaan.

Voorgaande jaren was het vooral paus Benedictus XVI die op tamelijk wisselvallige manieren voor de dag kwam. Dit jaar verscheen hij na de ochtendmis voor het uitspreken van de zegen Urbi et Orbi echter weer in de pauselijke koorkledij (met rode schoudermantel en staatsiestola), de manier die een aantal jaren geleden opnieuw door hem is ingevoerd.

Weinig nieuws dus vanuit Rome, helaas wel enkele minder fraaie vertoningen in eigen land:

Onwaardig kerstconcert

Een minder fraaie vertoning ter gelegenheid van Kerstmis vond plaats in de Sint-Bavokathedraal van het bisdom Haarlem. Daar werd het “Telegraaf Kerstconcert” opgenomen, dat op eerste kerstdag door omroep MAX en Wakker Nederland op Nederland 1 werd uitgezonden. Onder andere traden op Rene Froger, Koos Alberts en Martin Hurkens, de winnaar van Holland’s Got Talent. Als gasten waren onder meer aanwezig bisschop Punt en de hoofdredacteur van de Telegraaf.

Nu is het op zich niet heel erg als in een kerkgebouw ook waardige en passende (muzikale) optredens plaatsvinden, maar in de Haarlemse kathedraal wordt voor zulke gelegenheden nota bene het hoofdaltaar weggehaald, zodat op die plaats, op een verhoogd cirkelvormig plateau onder de koepel, de nodige artiesten kunnen optreden.

Dit in 1998 door architect A.L.N. Lourijsen ontworpen “liturgisch centrum” heb ik altijd al een onwaardige constructie gevonden: niet alleen omdat de zetels eruit zien als waren zij gefiguurzaagd, maar vooral omdat het altaar verrijdbaar is – de belangrijkste plek van de kerk dus naar believen verwijderbaar voor wanneer anderen er hun kunsten willen vertonen. Al te symbolisch voor een verwaterd geloof en onbegrijpelijk dat toch behoorlijk behoudende bisschoppen als wijlen mgr Bomers en/of mgr Punt dit hebben toegestaan.

Extra wrang is dat dezelfde mgr Punt, die persoonlijk dit populistische kerstconcert op de plek van zijn altaar bijwoonde, eerder dit jaar wel meende de populistische voetbalmis van pastoor Vlaar uit Obdam te moeten veroordelen – zoals ook Observatrix opmerkte.

Ongastvrije misboekjes

Tenslotte nog een euvel uit de praktijk bij vele gewone kerken in den lande, namelijk de weinig “klantvriendelijke” benadering van de vele mensen die alleen met Kerst naar de kerk komen. Deze mensen zijn vaak nauwelijks nog vertrouwd met de details van de liturgie, maar worden daar dan ook niet bepaald in tegemoetgekomen.

Zo ontbreken in de misboekjes vaak aanwijzingen voor wanneer men dient te zitten, staan of knielen, met als gevolg dat daar elke keer weer verwarring over ontstaat. Ook ontbreken vaak Latijnse acclamaties en/of de vertalingen daarvan, waardoor mensen die daar niet vertrouwd mee zijn met een mond vol tanden staan.

Het mag wellicht niet gebruikelijk zijn om deze dingen in de misboekjes te vermelden, in de huidige omstandigheden vind ik dat kerken het niet meer kunnen maken om nieuwe of incidentele bezoekers niet op deze heel eenvoudige en tegelijk zoveel verhelderendere manier tegemoet te komen.

Het is donker bij de bisschop…

Het is bijna Kerstmis, het feest van de geboorte van Christus, van licht in de duisternis. Traditioneel leven katholieken daar dan ook naar toe met een adventskrans en andere lichtversieringen.

Erg teleurstellend is dan te zien hoe het bisschoppelijk paleis in Haarlem ’s avonds volledig in duisternis gehuld is. Ook in de aangrenzende diocesane kantoren, tesamen een groot huizenblok langs één van de hoofdwegen naar het centrum van de stad, is geen enkele verlichting of versiering te zien.

Hoewel de bisschop hier woont is er vooral ’s avonds geen enkel teken van leven te bespeuren. Alles oogt doods en verlaten. Triest, maar wel symbolisch voor de haast apatische staat waarin het leergezag van de Nederlandse kerkprovincie de laatste jaren verkeert….


De gebouwen van het bisdom Haarlem overdag