Kerkhistoricus Peter Nissen verlaat de Kerk

.

Vandaag kwam het bericht dat prof.dr. Peter Nissen, hoogleraar kerk- geschiedenis aan de Nijmeegse Universiteit, de Rooms-Katholieke Kerk heeft verlaten en zich "als vriend" heeft aangesloten bij de landelijke Remonstrantse Broederschap en de Doopsgezinde-Remonstrantse Gemeente Nijmegen.

Peter Nissen was lange tijd regelmatig een vaste gast in de media als het ging om het verklaren van gebeurtenissen en ontwikkelingen in de Katholieke Kerk. Hij stond vaak kritisch tegenover Rome en het traditionele hixc3xabrarchische leergezag. Toenemende frustratie daarover schijnt nu ook de reden van zijn overstap te zijn:

"De vernieuwing is in de rooms-katholieke kerk van hogerhand afgeremd en teruggedraaid, de verbeelding is er aan banden gelegd, de Geest wordt er getemd door wet en gezag. Wie hun stem hiertegen verheffen, worden monddood gemaakt of buitengesloten."

Hoewel zijn kritiek op het instituut en de traditionele leer mij soms te ver ging, hoop ik dat hij nog wel commentaar op de ontwikkelingen binnen de RK-Kerk zal kunnen geven. Zijn overstap naar een andere kerk zal dat vermoedelijk wel lastiger maken, aangezien hij nu niet meer "van binnenuit" spreekt.

Ik betreur dat, want hierdoor houden we als katholieken nog minder deskundige sprekers over. Dat hij progressief en kritisch was, is tegenwoordig minder belangrijk dan het feit dat hij op academisch niveau en met kennis van zaken dingen aan een groot publiek kon uitleggen.

Vooral daaraan is een groot gebrek. Ik merk steeds vaker dat mensen de Katholieke Kerk, en eigenlijk alle christenen, als een sekte zien, met een hardvochtige God, een dictatoriale aardse leider en slaafse gelovigen die elk woord van de Bijbel letterlijk nemen. Op dezelfde manier worden trouwens ook moslims weggezet.

Door de vergrijzing is bijna al de hele generatie van de "volkskerk" verdwenen en daarmee ook de kennis van de enorm rijke katholieke cultuur. De gelovigen die nu nog actief zijn weten vaak ook niet heel erg veel meer over het katholicisme en de clerus lijkt in toenemende mate ramen en deuren te willen sluiten. Nu ook nog de weinige overgebleven deskundigen de Kerk verlaten, vrees ik het ergste, althans voor de Nederlandse kerk in de tijd die voor ons ligt…

.

Advertenties

Eenzijdig onderzoek?

Afgelopen dinsdag, 11 mei, stemden de Nederlandse bisschoppenconferentie en de Konferentie Nederlandse Religieuzen in met het voorstel (in pdf) van de commissie Deetman tot het houden van een grootschalig wetenschappelijk onderzoek naar seksueel misbruik in de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland sinds 1945.

Nu is het houden van een wetenschappelijk onderzoek naar deze ongewenste praktijken op zich een goede zaak. Toch heb ik mijn twijfels. Ten eerste omdat het onderzoek vermoedelijk meer gevallen van misbruik aan het licht zal brengen, dan waarmee nog iets gedaan zou kunnen worden op strafrechtelijke of disciplinaire manier. Met de huidige stemming waarin vaak geen genade voor daders lijkt te bestaan, zal dat voor menigeen onbevredigend blijven.

Ten tweede vind ik het eenzijdig en tendentieus om alleen de Rooms-Katholieke Kerk aan zo een zwaar en grondig onderzoek te onderwerpen.Door deze focus gaat men o.a. voorbij aan het feit dat ook de RK-Kerk vaak een kind van haar tijd is. Hiërarchische structuren en een zwijgcultuur waarin misstanden verborgen werden gehouden waren kenmerkend voor vroegere periodes.

Deze fenomenen kwamen destijds in de hele samenleving voor, dus ook bij de protestantse kerken, bij de overheid en bij alle mogelijke particuliere ondernemingen en organisaties. Daardoor zijn “wij” in zekere zin allemaal mede-schuldig en niet alleen de katholieke gezagsdragers.

Dit pijnlijke, maar onvermijdelijke inzicht dreigt nu echter weer op voorhand buiten beeld gehouden te worden. Men zegt wel vaak dat de Kerk zo graag haar handen in onschuld wast en de vuile was binnen wil houden, maar de burgerlijke overheid heeft daar minstens zo’n handje van. Denk aan de uiterst moeizame en trage wijze waarop bijvoorbeeld ons slavernijverleden en onze politionele acties in Indonesië erkend werden.

Het was veel evenwichtiger geweest als er een wetenschappelijk onderzoek zou komen naar seksueel misbruik in de gehele samenleving, of in elk geval in meerdere sectoren. Wellicht zou dat te omvangrijk worden, maar voor zo’n heikele kwestie had het mijns inziens wel zuiverder geweest.

Ergens komt dit onderzoek op mij ook een beetje over als een linke streek van de protestantse staatsman Deetman: de bisschoppen hadden immers eigenlijk geen keus dan maar te accepteren met wat hij hen zou voorstellen….