Vergelijken om te voorkomen

.

In mijn vorige log over de boze brief van aartsbisschop mgr. Eijk maakte ik een vergelijking met methoden van de Nazi- en Communistische dictaturen. Zoals te verwachten viel die vergelijking niet bij iedereen in goede aarde.

Het is vaak not done, om niet te zeggen een taboe, om vergelijkingen met de Nazi-dictatuur te maken (opvallend genoeg liggen de toch niet veel minder afschuwelijke Communistische dictaturen een heel stuk minder gevoelig).

Ik maak die vergelijkingen echter bewust wel. Namelijk omdat zulke totalitaire dictaturen hebben laten zien hoe zowel hele gewone als hele ontwikkelde mensen tot (meewerking aan) de meest vreselijke misdaden hebben kunnen overgaan.

Als we dat vergeten, dan zijn alle offers die in die tijd gebracht zijn vergeefs geweest en zijn we gedoemd om in herhaling te vallen. Niet in precies dezelfde, maar vermoedelijk wel in vergelijkbare vorm.

Daarom moeten we wat toen gebeurde blijven vergelijken met wat nu gebeurt en moeten we kijken of en in hoeverre dat wat we nu doen overeenkomt met dat wat men toen deed. Zijn er overeenkomsten, dan is dat een alarmsignaal om nog eens heel goed stil te staan bij waar we mee bezig zijn.

Bij het herdenken van de Tweede Wereldoorlog bestaat vaak de neiging om de misdaden van de Nazi-dictatuur als een absoluut kwaad voor te stellen, dat bijna van buiten de aarde op ons af is gekomen. Dat maakt het wellicht ook makkelijker "hanteerbaar": het is zo vreselijk, maar tegelijk zo exceptioneel en buitengewoon dat het ook ver van ons af staat.

De Joodse filosofe Hannah Arendt heeft na de oorlog echter laten zien hoe "gewoon" en routinematig de uitvoering van deze grote misdaden eigenlijk was. Het enorme kwaad van de Jodenmoord is niet radicaal, maar banaal, het is een optelsom van talloze kleine, op zich vaak tamelijk onschuldig lijkende activiteiten van mensen die zich nauwelijks verantwoordelijk achtten voor het vreselijk totaalresulaat.

Het is dus van groot belang om te blijven vergelijken met wat er onder de vreselijke dictatuur, niet alleen van de Nazi’s, maar ook van de Communisten, gebeurd is, om daarmee hopelijk te kunnen voorkomen dat we weer in herhaling zullen vallen.

.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s