Episcopale (on)collegialiteit

Eigenlijk wilde ik hier nog wat uitgebreider stilstaan bij de enorme ophef die er de afgelopen weken rondom de misbruikschandalen in de Kerk waren. Toevallig kwam daar echter het bericht tussendoor dat de aartsbisschop van Utrecht, mgr. Eijk, in een brief de media-uitlatingen van de bischop van Groningen, mgr. De Korte, over de gezangen van Huub Oosterhuis, scherp veroordeeld heeft.

Ook op internet is inmiddels een uitgelekt en schijnbaar origineel exemplaar van deze brief beschikbaar (in PDF).

Wat mij direct opviel was de kille, zakelijke en wereldlijke toon. De brief begint met het hoogst formele "Excellenties", waar je toch eigenlijk iets hartelijkers en collegialers zou verwachten. De aartsbisschop kan hierin nog een voorbeeld nemen aan de Romeinse wellevendheid, waarmee de paus brieven en encyclieken begint: "Vereerde medebroeders in het bisschopsambt!"

Even afstandelijk is de groet. Na een "U een Zalig Paasfeest toewensend verblijven" volgt geen "In Christus", zelfs geen "hartelijke groet", maar slechts een "vriendelijke groet" – zoals elke willekeurige burger zijn zakelijke correspondentie afsluit. (Overigens wel merkwaardig dat een Zalig Paasfeest wordt toegewenst, terwijl de brief op 6 april gedateerd is – 2 dagen na Pasen dus – of zou hier dan wel ruimhartig de hele Paasoctaaf bedoeld zijn?)

Alles wat daartussen staat is feitelijk 1 grote aanklacht tegen mgr. De Korte, inclusief citaten, data en artikelen uit het kerkelijk wetboek. Het betoog van mgr. Eijk klinkt als het requisitoir waarmee een officier van justitie een straf eist. Het is dat zulke brieven waarschijnlijk standaard ook naar de nuntius worden gestuurd, want anders zou je denken dat hiermee in Rome de afzetting van mgr. De Korte wordt bepleit. (gezien de communicatieve problemen aldaar is het overigens goed denkbaar dat dat wel zo zal worden opgevat).

De brief ademt een boosheid en een hooghartigheid, die doet denken aan hoe met dissidenten werd omgegaan tijdens dicturen zoals die van de Nazi’s en de Communisten: uitspraken worden letterlijk geciteerd en standpunten worden op cynische wijze buiten de orde geplaatst (de bisschoppenconferentie zou geen parlement zijn en een bisschop geen partijleider).

Het was uiteraard de bedoeling dat deze brief binnenskamers bleef, maar dat maakt het eigenlijk alleen nog maar erger. Als publiekelijke verklaring zou je je deze tekst nog kunnen voorstellen, maar als vertrouwelijk schrijven naar collega’s is het niets meer of minder dan een dolk in de rug. De termen die richting mgr. De Korte worden gebezigd ("Wat wij bijzonder laakbaar achten", "op stuitende wijze", "verontrust ons des te meer" en "Omdat het risico zich aftekent dat dit een patroon wordt") laten hem geen enkele ruimte meer.

Zulke kwesties bespreek je face to face en zet je niet als een aanklacht op schrift. Daarnaast is de toon van de brief ook richting de andere bisschoppen erg belerend, alsof zij dat niet weten wordt bijvoorbeeld uitgelegd wat de taak van de censoren is.

Ikzelf sta er (helaas wederom) versteld van, dat onze kerkleiding zo amateuristisch te werk gaat. Amateuristisch vooral in de zin van geforceerd professioneel – wat dus niet professioneel is. En dan te bedenken dat religieuze leiders liefst nog boven het reguliere professionele zouden moeten uitstijgen – een houding die we nog altijd een beetje kunnen proeven uit de eerdergenoemde Romeinse hoffelijkheid.

Tenslotte is het te hopen dat de mainstream-media hier geen brood in zien, want als ze deze kwestie afzetten tegen de ophef over het seksuele misbruik, dan kunnen buitenstaanders niet anders dan concluderen dat de Kerk inderdaad een dictatuur is…

Advertenties

4 thoughts on “Episcopale (on)collegialiteit

  1. Laten we de woorden van Christus niet uit het oog verliezen…over de balk in je eigen ogen bijvoorbeeld en de splinter in het oog van je broeder…
    Wat ik wil zeggen is dit: wie is het toch dat steeds de Aartsbisschop aanvalt en ter discussie stelt? Sinds wanneer is in iemand de liefde Gods? Kan zo een geloof hem soms redden?

  2. Bij alle respect die we voor al dan niet geestelijke gezagsdragers dienen te hebben, is het niet zo dat zij boven alle kritiek verheven zijn.
    Ook paus, bisschoppen en priesters kunnen fouten maken en zich vergissen. Het is niet zo dat alles wat zij doen automatisch goed is en nagevolgd dient te worden.

    Bepaalde handelingen van geestelijke gezagsdragers zijn nagenoeg automatisch “waarheids-getrouw”, zoals de verkondiging van de leer en de bediening van de sacramenten. Daarin dienen we hen dan ook in gelovige gehoorzaamheid te volgen.

    In hun overige handelingen zijn paus, bisschoppen en priesters echter wel feilbaar en over zaken op die gebieden kan dan ook van mening verschild worden. Door studie, gesprek en gebed kan dan tot eenzelfde opvatting over iets gekomen worden, maar dat is niet per se noodzakelijk.

    Helaas zie je in de praktijk vaak dat vanuit de waarheidsaanspraak die vanuit de sacramentele kant van het ambt uitgaat, ook aan alle andere handelingen van ambtsdragers absoluut gezag wordt toegekend – ten onrechte.

  3. Kerkleiders die in het openbaar ruzie maken, dat kan alleen maar schadelijk zijn voor het geloof.

    Even tussendoor: kan je mij als niet-katholiek uitleggen wat er nu zo controversieel is aan de gezangen van Huub Oosterhuis?

  4. De gezangen van Huub Oosterhuis zijn vaak erg poetisch, er wordt voornamelijk in beelden gesproken, waardoor God, Jezus en andere centrale leerstellingen van het katholieke geloof niet letterlijk ter sprake komen. Zijn teksten zijn minder theologisch en meer associatief, veel te vaag vinden zijn tegenstanders. Oosterhuis legt bijvoorbeeld ook erg de nadruk op het idee van Gods volk onderweg, in plaats van op de meer hierarchische kant van de Kerk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s