Hoe luisterrijk versierd de Sint-Pieter was

Op het weblog van New Liturgical Movement verscheen onlangs een log over de Beatification Ceremony of St. Charbel, oftewel de plechtigheid ter zaligverklaring van de Libanese heremiet Charbel Makhlouf (1828-1898) door paus Paulus VI op 5 december 1965.

De bijgevoegde foto laat een letterlijk schitterend versierd koor van de Sint- Pietersbasiliek zien, met onder meer een fraaie lichtblauwe vloerbedekking, rode banieren langs de pilasters en talrijke kroonluchters, die aan koorden vanaf het plafond hangen:

 

 

Deze zo rijke versiering is waarschijnlijk niet speciaal voor deze zaligverklaring aangebracht, maar was mogelijk nog aanwezig na de sluitingsceremonie van het Tweede Vaticaans Concilie op 21 november 1965.

Wel was zulke versiering van de Sint-Pieter gebruikelijk bij de viering van hoogfeesten en het is jammer dat deze op zich al prachtige kerk tegenwoordig niet meer zo luisterrijk versierd wordt. Met name de enorme floodlights dragen mijns inziens niet erg bij tot een gewijde sfeer.

Wordt de Kerk te orthodox?

Afgelopen vrijdag 5 februari was op Radio 1 in het programma Kunststof de bekende priester Antoine Bodar te gast. Zoals altijd had hij ook deze keer weer vele dingen te zeggen die tot nadenken stemmen. Wat ik er hier even wil uitlichten is dat volgens hem de toekomst van de Kerk aan de orthodoxie is, dat wil zeggen de rechte, juiste leer.

Een uitspraak van dezelfde strekking werd een week eerder, op zaterdag 30 januari, gedaan door de aartsbisschop van Utrecht, mgr. Wim Eijk, in een groot interview in De Telegraaf. Daarin zei hij onder meer het volgende: “Jongeren zijn in het algemeen meer open voor de traditie. Als ze nog kerken, willen ze over het algemeen de liturgie vieren volgens Romeinse gebruiken (kennelijk: Latijnse of Tridentijnse liturgie). Zij zoeken het authentieke christelijke geloof. Ik zie mezelf als een representant van die jongere generatie.”

Natuurlijk is het begrijpelijk dat kerkelijke gezagsdragers verheugd constateren dat de kerk van de toekomst zich weer naar de officiële leer lijkt te voegen. Toch vind ik kritische kanttekeningen op z’n plaats:

Ten eerste past het nieuwe conservatisme in de Kerk in de lijn van wat in de maatschappij als geheel ook te zien valt: een toenemend op zichzelf gerichte behoudzucht. Alleen al vanwege de nadelen en gevaren daarvan zou de Kerk tegen deze tendens in moeten gaan, of tenminste er, liefst publiekelijk, de nodige vraagtekens bij moeten zetten.

Ten tweede mag de Kerk zich niet nog meer op zichzelf richten, zich focussen op de eigen vroomheid en getrouwheid aan de leer. Kenmerkend voor het Katholicisme was altijd dat het bereiken van heiligheid hand in hand ging met de inzet voor de medemens. Niet het heil van jezelf of het heil van de wereld komt op de eerste plaats, maar het heil van anderen. Dat vereist een open, wereldgerichte houding, niet een terugtrekken achter veilige muren.

Ten derde is de nieuwe orthodoxie feitelijk net zo goed een weg richting extremisme en fundamentalisme als dat de vrijzinnigheid dat was. In beide gevallen worden eigen waarheden, of die nu op gevoel, geweten, de bijbel of de catechismus, berusten, boven de eenheid met medemensen, medechristenen, het leergezag en Christus geplaatst.

In het Katholicisme is er geen waarheid zonder eenheid en gaat de eenheid boven de waarheid omdat onze waarheid Christus zelf is, het Mens-geworden Woord waarin wij één zijn.

* * *

Inleidingen tot het katholieke geloof

Voor veel mensen is het katholieke geloof tegenwoordig letterlijk een mysterie. Zowel jongeren die opgroeien binnen een katholieke familie, als anders- of nietgelovige buitenstaanders hebben vaak geen idee van wat het geloof inhoudt. Het blijkt echter ook nog niet eens zo simpel om goede, begrijpelijke inleidingen tot het katholieke geloof te vinden…

Daarom hier een klein lijstje met boeken die, mijns inziens, een vrij goede introductie in het katholieke geloof bieden, te beginnen met het eenvoudigste en oplopend naar het moeilijkste boek:

Ik geloof – een kleine katholieke katechismus
"Een compacte, volledige en heldere uitleg van het katholieke geloof.De inhoud volgt de geloofsbelijdenis en geeft uitleg bij de geboden.Geschikt voor vormelingen en iedereen die zich meer in het geloof wilverdiepen. Dit boek is in 2005 volledig herzien door Kerk in Nood en isgoedgekeurd door de Congregatie voor de Clerus."
– 156 pag., 21×14,5 cm, voor slechts € 4,25 te koop via www.kerkinnood.nl

Het Geloofsboek – de Bisschoppen van België
"Het geloofsboek van de Bisschoppen van België werd al bij zijn verschijnen onthaald als een erg verfrissende, overzichtelijke en levensnabije presentatie van de voornaamste gegevens en vragen van het christelijk geloof. Gegroepeerd rond drie kernvragen: Hoe kunnen wij het geloof kennen en belijden, hoe kan het geloof gevierd worden in liturgie en sacramenten, en hoe kan het geloof gestalte krijgen in het leven van iedere dag."
– 282 pag., 18×12 cm, gebonden, voor slechts € 7,- te koop via www.colomba.nl

Leven vanuit het geloof
"Leidraad voor het christen-zijn." Met uitgebreide en genuanceerde uitleg over de praktische toepassingen en consequenties van het Katholieke geloof. Vertaald uit het Duits als deel 2 van de Katholieke Catechismus voor Volwassenen.
– Uitgeverij Averbode/Gooi&Sticht, 1997.
– 537 pag., hardcover, oorspronkelijk € 59,90, tweedehands via www.bol.com

De kern van ons geloof
"Paus Benedictus XVI, één van de grote theologen van onze tijd, beschrijft in dit boek de essentie van het christendom. Hij gaat daarbij in op de vraag hoe het in onze tijd nog mogelijk is om te geloven. De paus volgt hierbij de geloofsbelijdenis van de apostelen en besteedt bij de uitwerking ervan aandacht aan recente evoluties op het vlak van exegese, theologie en wetenschap. Het boek wordt door velen beschouwd als één van de beste inleidingen op het christendom."
– Uitgeverij Lannoo, ISBN 9789020966459
– 270 pag., 24×15 cm, paperback, onder meer voor € 24,95 te koop via www.kerkinnood.nl

Katechismus van de Katholieke Kerk
Het boek met de officiele leer van de Katholieke Kerk, voorzien van duidelijke toelichtingen en voor menigeen waarschijnlijk verrassende nuanceringen. Een herdruk is al jaren in voorbereiding, tot dan toe zal de katechismus tweedehands aangeschaft moeten worden.
– Uitgeverij Gooi & Sticht, 1995.
– Volledig online te raadplegen via www.stvitus.nl

* * *

Voor wat betreft het geloof zijn er ook nog de boeken van de beroemde en onlangs overleden Nederlandse theoloog Edward Schillebeeckx. Vanwege de meer vrijzinnige insteek is zijn werk niet onomstreden. Dat neemt niet weg dat "Jezus, het verhaal van een Levende" uit 1974, "Gerechtigheid en liefde: Genade en bevrijding" uit 1977 en "Mensen als verhaal van God" uit 1989 nog steeds lezenswaardig zijn omdat ze goed weergeven hoezeer het geloof leeft vanuit de kerkgemeenschap. Onder meer via Marktplaats.nl zijn deze boeken nog wel tweedehands verkrijgbaar.

* * *

Een zeer verhelderende inleiding tot de plaats van het Katholicisme in de Nederlandse geschiedenis en samenleving en haar positie ten opzichte van het protestantisme en de moderne wetenschap is te vinden in het volgende boekje:

Het krediet van het credo
"Religie en rede sluiten elkaar niet uit, legt Ger Groot uit in dit heldere en verfrissende boek. Een onverwachte bijdrage aan een eeuwenoud, maar o zo actueel debat. In de loop van de twintigste eeuw is God steeds verder vervluchtigd om plaats te maken voor een ontnuchterde wereld van rede en wetenschap. Toch weigert de religie hardnekkig uit te sterven. Zij wint zelfs opnieuw aan intellectueel aanzien."
– Uitgeverij SUN, Nijmegen 2006, ISBN 9789085062639
– 160 pag., paperback, onder meer voor € 20,90 te koop via www.bol.com
– zie over dit boek ook mijn eerdere log

* * *

Katholieke internetboekhandels waar enkele van bovenstaande en vele andere boeken gekocht kunnen worden zijn onder meer:
www.colomba.nl
www.berneboek.com
www.carolushuis.nl
www.deboog.nl

* * *