Individuele versus collectieve geloofsbeleving

Regelmatig valt te horen en te lezen dat een individuele geloofsbeleving niet erg is, maar dat een collectieve geloofsbeleving, in een groep, gemeenschap of kerk, wel kwalijk kan zijn. Geloof is dan niet erg, maar een kerk als instituut wel.

Omgekeerd
Deze redenatie is waarschijnlijk ingegeven door vooroordelen of door een afkeer van de traditionele kerkelijke organisaties, want goed beschouwd klopt het niet. Het is vaak namelijk precies omgekeerd: juist een individuele geloofsbeleving leidt tot extremen, van een extreem liberaal, waterig, of onbepaald tot een extreem radicaal en fundamentalistisch geloof. Collectieve geloofsbeleving in het kader van een grotere gemeenschap leidt daarentegen eerder tot matiging van geloofsdenkbeelden.

Individueel
De reden daarvoor is ook vrij simpel: als iemand in z’n eentje zijn geloof beleeft, dan is hij of zij geheel vrij om dat naar eigen inzicht vorm te geven. Dat kan op een goede manier, maar ook heel makkelijk op een verkeerde of zelfs slechte manier. Zeker als iemand ook voor de rest een individueel of zelfs geisoleerd leven leidt, kan dit vaak leiden tot geloofsvoorstellingen die nauwelijks meer rationeel verantwoord zijn en in de richting van waanvoorstellingen gaan. We zien ook dat religieuze fundamentalisten en terroristen doorgaans eenlingen zijn, of in zeer kleine, sectarische groepjes en cellen leven, die zich helemaal afsluiten voor de buitenwereld.

Collectief
Bij een collectieve geloofsbeleving, waarbij mensen naar een kerk of andere geloofsgemeenschap gaan, of ook nog op andere manieren in groepverband religieuze contacten of activiteiten ontplooiien, is de kans op extremisme een stuk kleiner. Iemands eigen geloofsbeelden worden in zo’n geval immers steeds getoetst aan die van zijn of haar mede-gelovigen. En omdat iedereen net altijd weer een iets andere kijk op dingen heeft, noodzaakt dat tot een permanente overweging van de eigen overtuiging. Misschien niet in de zin van een fundamentele twijfel, maar wel als nuanceringen die voorkomen dat men zich gaat blindstaren op xc3xa9xc3xa9n eigen denkbeeld.

Katholieke geloofsbeleving
Nu zal menigeen meteen denken aan de strenge leer van de Rooms-Katholieke Kerk, terwijl dat toch de grootste geloofsgemeenschap ter wereld is. De officixc3xable katholieke leer mag dan misschien streng zijn, toch maakt de grootte van de Kerk dat dit niet gauw leidt tot fundamentalistisch extremisme. Daar zijn verschillende factoren voor.
In de eerste plaats zijn er binnen de Kerk dermate veel verschillende gelovigen dat de leer altijd aan kritiek onderhevig is en daardoor ook aan ontwikkelingen onderhevig is. Voorts maakt de grootte van de Kerk dat het Vaticaan gewoon praktisch gezien al nooit overal een absolute greep op kan hebben. Er is binnen de wereldkerk dan ook een zeer grote varixc3xabteit in de geloofsbeleving. Tenslotte is ook de officixc3xable leer van de Kerk, die overigens genuanceerd genoeg is, een rem op nog strengere individuele interpretaties van het geloof. Niet voor niets wordt dan gesproken van "roomser dan de paus zijn"…

Advertenties

One thought on “Individuele versus collectieve geloofsbeleving

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s