Opmerkelijke ornamenten

Het zal veel mensen waarschijnlijk niet zijn opgevallen, maar bij de diverse plechtigheden van de afgelopen kerstdagen heeft paus Benedictus XVI weer enkele opmerkelijke (semi-)liturgische ornamenten opnieuw gexc3xafntroduceerd.

 


Paus Benedictus XVI bij de Urbi et Orbi van Kerstmis 2007

 

Urbi et Orbi
Om te beginnen ging de Paus bij het uitspreken van de plechtige zegen Urbi et Orbi (voor stad en wereld) gekleed in een rijkversierde koorkap van de zalige paus Johannes XXIII (1958-1963) en droeg hij een zogeheten mitra preciosa (met edelstenen versierde mijter) van paus Paulus VI (1963-1978).
Hiermee wilde hij naar verluid tot uitdrukking brengen dat hij als Paus in de traditie van zijn voorgangers staat. Maar bovendien gaven de barokke versieringen en met name de grootte van de mijter een beeld, zoals we dat vooral kennen uit de tijd van vxc3xb3xc3xb3r het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965).

Troon
Eveneens herinnerend aan die tijd en niet minder opmerkelijk was ook dat Benedictus op het balkon van de Sint Pietersbasiliek niet meer op een gewone fraaie stoel plaatsnam, maar dat hij de oude pauselijke troonzetel weer had laten neerzetten (goed te zien op bovenstaande foto).
Die troon is een grote, zeer rijk versierde en vergulde zetel, met boven het hoofd van de Paus de door een stralenkrans omringde duif van de H.Geest en helemaal bovenop het wapen van paus Leo XIII (1878-1903).

Nachtmis
Ook tijdens de Kerstnachtmis in de Sint Pietersbasiliek was een opmerkelijke liturgische "nieuwigheid" te zien, namelijk op het zogeheten pausaltaar onder de grote baldakijn.
Normaliter stonden daar op twee hoeken drie kleine kandelaars, maar nu waren er aan de lange kant tegenover de celebrant weer de 7 metershoge barokke kandelaars neergezet, zoals die daar vroeger totaan het Concilie ook altijd hebben gestaan. Voor de middelste kandelaar staat een groot crucifix, zodat de mis ook weer zichtbaar op Christus gericht is.

Ceremoniemeester
Deze (semi-)liturgische veranderingen zullen ook verband houden met het feit dat er sinds kort een nieuwe pauselijke ceremoniemeester is: Guido Marini. Hij is de opvolger van Piero Marini, die dat ambt sinds 1987 maar liefst 20 jaar lang bekleedde. Guido Marini was bij de afgelopen kerstplechtigheden eerstmaals aan de rechterzijde van de Paus te zien.

Traditie
Vermoedelijk zullen deze opmerkelijke ornamenten echter het idee van paus Benedictus zelf zijn. Al eerder voerde hij namelijk een oude vorm van het pallium en de tradtionele pauselijke koorkledij weer in, is hij de camauro en de saturno weer gaan dragen en verscheen hij afgelopen september zelfs in een modern, maar qua kleur pre-tridentijns blauw kazuifel!
Deze hele reeks van herinvoeringen lijkt erop te duiden dat de Paus door middel van deze gewaden het pauselijke optreden en de pauselijke liturgievieringen duidelijk zichtbaar en nadrukkelijk in de lange traditie van de Kerk en het Pausschap wil plaatsen.

 

PS: Dezelfde aankleding, met de troon en de rijke koorgewaden, werd ook weer gebruikt bij de door de Paus geleide vespers en het Te Deum in de Sint Pieter op 31 december j.l. (zie de fraaie fotoserie daarvan)

Zie ook: Vestments as signs of continuity

Advertenties

Panis Angelicus

Hier een indrukwekkende opname van klassieke katholieke hymne Panis Angelicus, gezongen door de dit jaar overleden tenor Luciano Pavarotti en zijn vader Fernando:

 

Het Panis Angelicus is een gezang, dat door de heilige Thomas van Aquino (1225-1274) is geschreven als de voorlaatste strofe van de hymne Sacris Solemniis, bedoeld voor de viering van Sacramentsdag.

De Latijnse tekst luidt als volgt:

Panis angelicus
fit panis hominum;
Dat panis coelicus
figuris terminum:
O res mirabilis!
Manducat Dominum
Pauper, servus et humilis.
Te trina Deitas
unaque poscimus:
Sic nos tu visita,
sicut te colimus;
Per tuas semitas
duc nos quo tendimus,
Ad lucem quam inhabitas.
Amen.

Een Nederlandse vertaling:

Brood van de engelen
wordt het broood van mensen;
Het brood van de hemel maakt
een einde aan de schaduwen;
O, groot wonder
dienaren, arm en nederig
nuttigen hun Heer.

U, God, drievuldig en xc3xa9xc3xa9n
zie, wij bidden U
Kom ons zo bezoeken
zoals wij U vereren,
leid ons langs Uw weg
waarheen wij willen gaan
naar het licht dat Uw woning is
Amen.

Mgr. Eijk benoemd tot nieuwe aartsbisschop

Vandaag heeft paus Benedictus XVI de huidige bisschop van Groningen, mgr. dr. W.J. Eijk, benoemd tot nieuwe aartsbisschop van Utrecht.
Daarmee is hij de opvolger van kardinaal Simonis, die dat ambt 24 jaar lang heeft bekleed en die afgelopen weekend zijn officiele afscheid heeft gevierd.

&nbsp


Mgr. W.J. Eijk, de nieuwe aartsbisschop van Utrecht

Loopbaan
Wim Eijk werd in 1953 geboren in Duivendrecht. Zijn vader was van doopsgezinde huize en zijn moeder katholiek. Een jaar na het afsluiten van zijn studie medicijnen aan de Universiteit van Amsterdam begint hij aan de priesteropleiding aan het grootseminarie in Rolduc. In 1985 wordt hij door de toenmalige bisschop mgr. Gijsen tot priester gewijd.
In 1987 promoveert hij met een proefschrift over euthanasie tot doctor in de geneeskunde en in 1990 behaalt hij aan het Angelicum in Rome de canonieke graden van het licentiaat en het doctoraat in de filosofie, alsmede een licentiaat in de theologie aan het Johannes Paulus II-instituut.
Na diverse wetenschappelijke functies, wordt hij in 1999 benoemd en gewijd tot 3e bisschop van Groningen, sinds de (her)oprichting van dit bisdom in 1956.

Installatie
Mgr. Eijk zal op 26 januari plechtig worden gexc3xafnstalleerd als de 70e aartsbis- schop van Utrecht sinds de heilige Willibrord. Tot die tijd neemt kardinaal Simonis als apostolisch administrator dit ambt waar. Vervolgens zal voor de vacant geworden zetel van Groningen een nieuwe bisschop moeten worden gezocht.

Kardinaal?
Menigeen weet niet beter dan dat de aartsbisschop van Utrecht tegelijk ook kardinaal is. We kennen hen allemaal ook als "kardinaal": kardinaal Alfrink, kardinaal Willebrands en kardinaal Simonis.
Toch zijn beide ambten niet per definitie automatisch aan elkaar gekoppeld. Het kardinaalschap is immers het hoogste kerkelijke gunstbewijs, dat apart door de Paus verleend wordt. Dat gebeurt eens in de paar jaar tijdens een zogeheten consistorie.
Het laatste consistorie vond net enkele weken geleden plaats, zodat het nu op z’n minst een paar jaar duurt vooraleer ook mgr. Eijk voor deze waardigheid in aamerking komt.

Links
– Uitgebreid curriculum vitae van mgr. Eijk

 

Afscheid kardinaal Simonis

De afgelopen dagen heeft de Nederlandse kerkprovincie afscheid genomen van kardinaal Simonis, de aartsbisschop van Utrecht.

Loopbaan
Ad Simonis werd geboren in Lisse (NH) als oudste van elf kinderen van een tandarts. In 1957 werd hij priester gewijd en in 1970 benoemd tot bisschop van Rotterdam.
Vervolgens werd hij in 1983 benoemd tot aartsbisschop van Utrecht en daarmee hoofd van de Nederlandse kerkprovincie. Op grond van deze zetel werd Simonis in 1985 door paus Johannes Paulus II kardinaal gecrexc3xaberd, waardoor hij in 2005 mocht deelnemen aan het conclaaf waarbij diens opvolger, de huidige paus Benedictus XVI werd gekozen.
Kardinaal Simonis heeft vorig jaar de leeftijd van 75 jaar bereikt en dat is het moment waarop bisschoppen hun ambt moeten neerleggen.

 


Kardinaal Simonis tijdens de afscheidsmis

Afscheidsviering
Het afscheid werd op zaterdagmorgen gevierd met een pontificale eucharistie- viering in de kathedrale Sint-Catharinakerk. Deze werd opgedragen door kardinaal Simonis zelf, in concelebratie met apostolisch nuntius Franxc3xa7ois Bacquxc3xa9, de leden van de Nederlandse bisschoppenconferentie, secretaris- generaal Eduard Kimman en rector Norbert Schnell.
Deze mis werd bijgewoond door vele kerkelijke en burgerlijke hoogwaardig- heidsbekleders, waaronder ook vertegenwoordigers van diverse andere kerkgenootschapen.

Afscheidsreceptie
Vervolgens was er op zaterdagmiddag in de Utrechtse Nicolaikerk een uitgebrei- de afscheidsreceptie. Daarbij werd namens koningin Beatrix door minister van justitie Ernst Hirsch Ballin aan kardinaal Simonis de versierselen overhandigd van ridder-grootkruis in de Orde van Oranje-Nassau.
Dat is de op xc3xa9xc3xa9n na hoogste Nederlandse burgerlijke onderscheiding, die hem meer dan verdiend en terecht ten deel is gevallen. Jammer alleen dat in de benoemingsoorkonde gesproken werd van "dr. A.J. Simonis, kardinaal en aartsbisschop van Utrecht" en dat dus niet, zoals het eigenlijk hoort, de juiste katholieke titulatuur gehanteerd werd…