Tridentijnse toestanden…

Afgelopen zaterdag is in Rome het langverwachte pauselijke besluit over de Tridentijnse misviering gepubliceerd: het schrijven motu proprio (eigener beweging) Summorum Pontificium (de Latijnse beginwoorden van de tekst).
In dit besluit heeft paus Benedictus XVI bepaald dat de eucharistie voortaan ook opgedragen mag worden volgens de zogeheten Tridentijnse Ritus (TR), zoals die vóór de invoering van de huidige misorde (de Novus Ordo Missae – NOM) gebruikelijk was.

Nieuwe Misorde
De nieuwe misorde is in 1969/’70 ingevoerd door paus Paulus VI op basis van de door het Tweede Vaticaans Concilie gewenste hervormingen van de liturgie. Deze regels kwamen in de plaats van de Tridentijnse Ritus, maar die laatste werd niet expliciet afgeschaft of zelfs verboden (zoals in diverse media te lezen was).
Wel werd bepaald dat het opdragen van de mis volgens de oude ritus voortaan alleen mocht met toestemming van de plaatselijke bisschop. Die werd echter slechts zelden verleend.

Vernieuwingen
De nieuwe misorde maakte het o.a. mogelijk dat de eucharistie ook in de landstaal gevierd kon worden, dat de priester met zijn gezicht naar de gelovigen staat en dat de communie ook op de hand ontvangen mag worden. Deze dingen zijn echter niet verplicht, maar in de praktijk is het vaak wel de regel geworden en zijn het Latijn en de tongcommunie uitzonderingen.
Bovendien zijn regelmatig nog (veel) verder gaande vernieuwingen ingevoerd, die weinig meer met de katholieke traditie of een waardige eredienst te maken hebben.

Protesten
Zulke moderne vieringen werden allengs zo gemeengoed, dat diverse mensen en groepen (de zgn. Traditionalisten) zich sterk gingen maken voor een herstel van de oude Tridentijnse Ritus, of tenminste voor het makkelijker mogen opdragen ervan.
Hoewel daar op zich wat voor te zeggen valt, is deze kwestie toch behoorlijk uit de hand gelopen. Voor sommigen werd de oude ritus (TR) namelijk het symbool voor de "goede oude tijd" en de nieuwe ritus (NOM) voor alle verwerpelijke vernieuwingen.
In één ruk door werd daarbij vaak ook het hele Tweede Vaticaanse Concilie afgewezen. Ook werd in dit kader de voormalige Franse aartsbisschop Marcel Lefebvre geexcommuniceerd, wat tot een klein schisma leidde.

Betreurenswaardig
Omdat Rome niet makkelijk toegaf aan de wensen van de Traditionalisten, werden hun pleidooien steeds feller en verschenen er de laatste jaren zelfs videofilmpjes op internet, waarin op behoorlijk demagogische wijze de Tridentijnse ritus als een bijna alleszaligmakend ritueel wordt voorgesteld.
Niet alleen getuigt het van weinig respect om propaganda te maken met (beelden van) zoiets eerbiedwaardigs als de Heilige Mis, ook zijn de Traditionalisten op deze manier niet veel beter dan de modernisten: ook zij plaatsen namelijk het geloof in hun eigen gelijk boven de eenheid van de Kerk.

Eenheid
In het Katholicisme gaat het namelijk om het evenwicht tussen waarheid en eenheid, waarbij de eenheid in laatste instantie het zwaarst weegt: eenheid als verbondenheid met elkaar, met onze herders, met de Paus en met Christus. Pas in die verbondenheid is er ook waarheid. Want waarheid los van de eenheid leidt enkel tot verdeeldheid, scheuring en erger.
Ook als het gaat om de misorde dient daarom de eenheid het criterium te zijn, niet de vermeende eigenwijze waarheid van deze of gene modernistische of traditionalistische groepering.

Nieuwe ritus
In concreto betekent dat dat de Eucharistie volgens één en dezelfde ritus gevierd dient te worden, omdat daarmee de eenheid van de Wereldkerk wordt uitgedrukt. Die ritus is de nieuwe misorde van Paulus VI uit 1970 en die kan ook heel plechtig en in het Latijn worden gevierd.
Waar nodig kunnen daar trouwens ook (met goedkeuring van Rome) verbeteringen op worden aangebracht, zoals de huidige Paus al suggereerde in zijn boek De geest van de liturgie.

Prijs?
De mis volgens de oude ritus is zeker verhevener, mysterievoller en heeft een langere traditie. Maar aangezien deze vorm tegenwoordig niet meer de standaard, maar slechts een uitzondering is, moeten we ons afvragen wat de prijs daarvoor is.
Zou het geen eigenwijze hoogmoed kunnen zijn, om de mis per se op de oude manier te willen vieren? Meent men het dan niet beter te weten en te doen dan andere gelovigen en priesters? Voelt men zich dan misschien niet verhevener, beter, vromer?
Natuurlijk moet de eucharistie zo waardig en plechtig mogelijk gevierd worden, maar dan wel in eenheid verbonden met de gehele Kerk, in dit geval door onderwerping aan de algemeen geldende nieuwe misorde.

Breuk
Het vieren van een Tridentijnse mis is een breuk met de, niet minder verheven en mysterievolle, eenheid van de Kerk. Daarom is uiterste terughoudendheid geboden en is propaganda voor die ritus sterk af te raden.
Weliswaar staat de Tridentijnse ritus in een zeer oude traditie, de (goede) liturgische vernieuwingen zijn evenzeer een feit, en daarmee onderdeel van dezelfde traditie geworden.
Het abrupt en integraal teruggrijpen op hoe het in het verleden was, is een kenmerk van vele ketterijen (exemplarisch is het protestantisme met zijn teruggrijpen op "de tijd van de eerste Christenen").

Links
– De tekst van Summorum Pontificium in het Nederlands
– Artikel: Benedictus bereidt pad tot eenheid met orthodoxie

Advertenties

Milieuproblematiek

Gisteren vond onder de naam Live Earth een wereldwijd evenement plaats om aandacht te vragen voor de grote klimaatproblemen.
De daarvoor gekozen datum van 7-7-’07 was echter niet alleen een mooie com- binatie van drie zevens, maar had ook sterke symbolische lading. Zeven is name- lijk al in de Bijbel het getal dat staat voor de volmaaktheid en drie het getal van het Goddelijke.
De milieuproblematiek is dan ook iets waarbij ook de Kerk een belangrijke rol zou kunnen of zelfs moeten spelen…

Drastisch
De gevolgen van de wereldwijdeklimaatveranderingen en aanverwante zaken als de bevolkingsgroei roepen bij veel mensen angsten op. Voor veel gewone mensen is het vaak nog wel "ver van hun bed", maar voor veel intellectuelen en weten- schappers zijn het dringende redenen om zo snel mogelijk tot drastische maatre- gelen over te gaan.
Naast mondiale samenwerking, vindt men het daarbij vooral noodzakelijk dat we ons laten leiden door wat de wetenschap ons over deze kwesties te vertellen heeft. Voor mensen als prof. Herman Philipse staan religies, en met name de Islam en de Rooms-Katholieke Kerk, daarbij nogal in de weg. Die zouden hun groei namelijk vooral realiseren door middel van het bevorderen van een hoog kindertal….

Kritisch
Uiteraard zijn dingen als de klimaatveranderingen zaken die we goedin de gaten moeten houden en ook moeten aanpakken, maar daarbij moetenwe ook heel goed oppassen dat dat geen nieuwe ideologie wordt.Fanatieke missionarissen heeft "het milieu" immers al langer en de invloed van Al Gore’s film An Inconve- niant Truth is dermate groot, dat een kritische blik van groot belang is…
Exc3xa9n van de centrale punten is bijvoorbeeld dat de opwarming van de aarde veroor- zaakt wordt door een te hoge CO2-uitstoot. Het is echter de vraag of en in hoever- re die opwarming de schuld van ons mensen is, of gewoon deel uitmaakt van een natuurlijke cyclus, waarbij de klimaten in de loop van (tien)duizenden jaren nu eens warmer en dan weer wat kouder worden…

Gevaar
Het gevaar dat van de milieu-ideologie uitgaat, is dat er wel heelgemakkelijk grote groepen (kwetsbare) mensen aan kunnen worden opgeofferd. Denk onder andere aan de welhaast bezeten manier waarop men condooms als tovermiddel tegen de zogenaamd onbeheerste bevolkingsgroei verspreidt.
Het rijke seculiere Westen lijkt de neiging te hebben veel milieulasten af te willen wentelen op de arme en vaak gelovige Derde Wereld. Daarmee is er niet alleen een milieuprobleem, maar ook een sociaal en ethisch probleem… en dus een taak voor de Kerk. Daarbij zou vanuit de Kerk niet louter, zoals nu vaak het geval is, gefocust moeten worden op de seksuele moraal, maar moet deze kwestie in het grotere geheel worden geplaatst waarin het zich allemaal afspeelt…

Aansporing
Willen we hetmilieu echt ontzien en tevens recht doen aan de onderontwikkelde landen, dan zal dat grote inspanningen enoffers vergen. Daar zullen mensen niet gauw uit zichzelf toe bereidzijn, zullen wetenschappelijke cijfers en rapporten niet genoegzijn en waarschijnlijk ook onvervalste milieupropaganda vanal dan niet Amerikaanse snit niet…
Het enige dat ons dan nog rest is de (inspiratie)kracht van religie. Immers, ook in de wetenschap denkt men dat religie mogelijk mede is ontstaan als "functie"om mensen tot noodzakelijke inspanningen en offers aan te zetten…
Dus religie is geen hindernis, maar misschien juist het laatste middel om de leefbaarheid van onze aarde te redden!