Regel en praktijk

Zowel binnen als buiten de Rooms-Katholieke Kerk hebben veel mensen moeite met haar regels. Met name de kerkelijke moraalvoorschriften, maar bijv. ook de regels omtrent het ambt en het celibaat roepen vaak veel weerstand op.
Bij die kritiek kijkt men doorgaans alleen naar de inhoud van zulke regels. Men gaat echter voorbij aan de manier waarop de regels van de Kerk bedoeld zijn en aan de manier hoe wij daar tegenaan kijken. De moderne Westerse kijk op regels wijkt namelijk nogal af van de wijze waarop de Kerk van oudsher met regels omgaat.

Idealen
Als eerste moeten we goed voor ogen houden dat de regels van de Kerk idealen zijn. Met name de regels op het gebied van de moraal (dusvoor de intermenselijke omgang) geven aan hoe mensen zich zouden moeten gedragen om heilig te kunnen worden. De lat ligt dus heel hoog, zoals ook de Bijbel duidelijk maakt in de parabel van de smalle weg.
Om die reden kunnen zulke regels niet zomaar worden aangepast of zelfs afge- schaft worden. Zou men dat wel doen, dan doen we daarmee afbreuk aan of verliezen we zelfs de betreffende idealen…

Leer en leven
Maar precies omdat deze regels idealen uitdrukken, wordt ook duidelijk dat zij in eerste instantie redelijk ver van de alledaagse praktijk afstaan, dat er een verschil is tussen de leer en het leven. Een ideaal is namelijk per definitie iets wat niet algemeen gangbaar is, maar waar naar gestreefd moet worden, waar moeite voor gedaan moet worden.
In het dagelijks leven zijn we bijna allemaal zondaars, mensen met kleinere en grotere tekortkomingen, vergissingen en fouten. Als we dat inzien, dan zien we ook dat het beter kan en beter moet. En dat wat het beste is, is dan het ideaal, het ideaal waarnaar we willen streven. We zien dat er een verschil is tussen de leer en het leven, en vanuit de onvolmaaktheid van het leven willen we streven naar de volmaaktheid zoals de leer ons die voorhoudt.

Aanpassen
Dit onderscheid tussen de leer en het leven, tussen de regels en de praktijk, lijkt misschien vanzelfsprekend, maar is dat niet. In de protestantse traditie, en in navolging daarvan in het hele moderne westerse denken, ziet men wel dat dat verschil er is, maar men wil het zo snel mogelijk weg hebben. Dat kan op twee manieren:
1. Men past het leven zo snel en zo goed mogelijk aan de leer aan. Dat is de strenge opvatting.
2. Men past de leer (de regels) zo snel en zo goed mogelijk aan het leven (de praktijk) aan. Dat is de vrijzinnige, liberale opvatting.

Protestants
Deze beide methoden zien we zowel in de protestantse kerken, als in de omgang met wetten en regels in van oorsprong protestantse landen terug. De strenge methode van "regel is regel", "wet is wet" en de eis van strikte naleving herken- nen we van vroeger, uit Amerika en zien we in toenemende mate ook in Neder- land weer opkomen.
De vrijzinnig, liberale methode kennen we uit de jaren ’60 en ’70 en uit de liberale politiek, waarbij wetten en regels zo worden aangepast en opgerekt dat ze bijna alles mogelijk maken wat zich reeds in de praktijk allemaal voordoet.

Katholiek
Daarentegen is de katholieke methode niet zo gefocust op snelle aanpassing, noch van de leer, noch van het leven. Uiteraard is het streven wel om het leven naar de leer te richten, alleen willen katholieken dat niet forceren, zij willen het minder afdwingen, maar meer stimuleren…
Hoe dat in zijn werk gaat zien we in katholieke landen: men is daar niet zo streng en neemt het niet zo nauw. Wel houdt men de regels in ere en kan men publie- kelijk en officieel streng zijn, maar binnenskamers en officieus wordt er vaak een oogje toegeknepen.
Bekeken door een protestantse bril wordt dat meestal hypocriet en corrupt ge- noemd, want men kan dan niet aanzien dat er die ruimte tussen de regels en de praktijk wordt gelaten…

Menselijk
Op het eerste (protestantse) gezicht lijkt het inderdaad zo dat de katholieke me- thode ofwel afbreuk doet aan de regels (vanuit de strenge variant), ofwel te strenge regels hooghoudt (vanuit de vrijzinnige variant). Ook in de Katholieke Kerk kijkt men tegenwoordig vaak door deze protestantse bril, conservatieven door de strenge bril, progressieven door de vrijzinnige bril.
Wat met de protestantse zienswijze echter uit het oog wordt verloren is de men- selijkheid. Bij de protestantse methode staat namelijk niet de mens, maar de regel centraal. In de strenge variant is er geen ruimte voor individuele omstandig- heden (want men moet zich zo snel en zo goed mogelijk aan de regel aanpas- sen) en in de vrijzinnige variant is er geen ruimte voor de idealen die mensen ook nodig hebben (want men past de regels aan de praktijk aan).

Ruimte
De ruimte die er in de katholieke methode is tussen de regel en de praktijk, is ruimte voor de mens, ruimte waarin fouten gemaakt worden en ruimte waarin naar idealen gestreefd wordt. Het is ruimte uit respect voor het feit dat ieder mens anders is en ruimte en tijd nodig heeft, het is ruimte uit naastenliefde!
De medemens de nodige ruimte geven is namelijk bepaald niet gemakkelijk, het is vaak zelfs heel moeilijk, want het vereist het telkens opnieuw vinden van het juiste evenwicht tussen regel en uitzondering, tussen strengheid en soepelheid, tussen straf en vergeving…

Conclusie
Als het gaat over de regels van de Katholieke Kerk, moeten we dus niet alleen naar de regels zelf kijken, maar moeten we dus ook rekening houden met de functie ervan en met hoe katholieken er mee omgaan. Katholieke regels moeten gezien worden binnen een groter kader, dat aan die regels op zich niets afdoet, maar er juist iets (de menselijkheid) aan toevoegt, of nog beter gezegd: waarin duidelijk wordt dat regels ‘slechts’ hulpmiddelen, nadere uitwerkingen zijn van de regel dat wij rechtvaardig en uit liefde met elkaar moeten omgaan!

Advertenties

5 thoughts on “Regel en praktijk

  1. Beste medemens;Ik ben Rooms-Katholiek,maar ga niet naar de Kerk.Al het goud dat er blinkt stuit mij tegen de borst alsook het hele vaticaanstad.Wanneer dit alles verkocht zou worden was de honger voor een heel stuk verdwenen denk ik.Een christen behoort toch sober te leven?Tenminste dat heb ik van huis uit meegekregen.Dus misschien een idee om de kloosters vol te krijgen,is om vaticaanstad te verkopen en de nonnen en de paus daar onder te brengen?

  2. De paus en zijn medewerkers wonen dan wel in prachtige historische gebouwen, maar leven verder zeer sober, vergelijkbaar met een klooster.

    Het Vaticaan en ook andere grote kerkgebouwen met kostbare inventaris door vele generaties voor ons gebouwd en bekostigd ter ere van God. Het is dan niet aan ons, om dat alles zonder meer te verkopen.

    Natuurlijk is het ook onze plicht om de armen te helpen, maar dat kunnen wij net zo goed, ook zonder ons historisch erfgoed te verkopen. En al zou de Kerk dat doen, met de opbrengst daarvan zou de honger toch niet uitgebannen kunnen worden. Dat is vaak niet alleen een kwestie van geld, er spelen vele sociaal-economische factoren een rol daarbij.

  3. Waarom op woensdag en vrijdag geen vlees en op andere dagen wel lastig in het leven om toe te passen als andere om je heen dat niet heben en als je uit de zelfde pot moet eten je partner of medemens hoe je het wil zien maakt niet uit staat uren voor je in de keuken en maakt netjes op vrijdag vis wat in olie wordt gebakken vervolgens gooit hij een klontje boter in de stampot om het leker af te maken maar die eet ze dan niet meer op vrijdag maar waarom dan wel op zaterdag heb hier veel moeite mee dit word een breuk in ons leven en heb nu nog een grotere hekel aan katholieke gekregen breng ze zelfs niet meer naar de kerk kan ze ook katholieke zijn als ze wel vlees eet op die dagen !!! Gr van andre

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s