CDA of ChristenUnie II

In de vorige log werd beschreven dat katholieken er niets mee opschieten om in plaats van op het CDA op de ChristenUnie  te stemmen. Dat werd onderbouwd met voornamelijk formele (organisatorische) argumenten. In deze log zal nu worden gekeken naar meer inhoudelijke verschillen tussen beide partijen.

Grondbeginselen
Het CDA baseert haar beleid op vier zogeheten grondtonen, te weten: solidariteit, gerechtigheid, gespreide verantwoordelijkheid en rentmeesterschap. Dit zijn waarden die zijn afgeleid uit de Bijbel, vanuit het inzicht dat de Bijbel zelf geen direct toepasbare richtlijnen voor politiek handelen biedt.
De ChristenUnie gaat uit van de Drie Formulieren van Enigheid, die bestaan uit de Heidelbergse Catechismus uit 1563, de Nederlandse geloofsbelijdenis uit 1561 en de Dordtse Leerregels, zoals opgesteld door de Synode van Dordrecht in 1618 en 1619.
De beginselen van het CDA zijn meer algemene ethische waarden en bieden daardoor ruimte voor verschillende intrepretaties en uitwerkingen en daarmee ook voor compromissen. Dit is in lijn met de katholieke benadering, die niet louter uitgaat van de Bijbel, maar zich ook baseert op het verstand, wat resulteert in de zogeheten natuurwet. Als product van het verstand geldt de natuurwet voor alle mensen  en biedt daarmee een basis om ook met niet-gelovige mensen tot overeenstemming te komen.
De grondslag van de ChristenUnie bevat veel conretere bijbelse normen die soms maar weinig ruimte voor afwijkingen laten. Dat is in lijn met de protestantse nadruk op zuiverheid, die zo min mogelijk afwijkingen van de leer en de regel duldt. Daarom is het voor behoudende protestanten doorgaans moeilijker om zaken te doen met mensen voor wie de bijbel geen bijzondere gezaghebbende betekenis heeft.

Links-rechts
Een meer concreet verschil tussen CDA en ChristenUnie is dat deze laatste partij wat sociale onderwerpen betreft tegenwoordig een stuk ‘linkser’ is dan het CDA, dat de laatste jaren een tamelijk rechts-liberaal beleid lijkt te voeren. Wat het CDA betreft zijn daarvoor meerdere oorzaken:
– Als eerste kan dat beleid samenhangen met een overwicht van de protestantse ‘bloedgroep’ binnen die partij. Met de huidige koers staat het CDA namelijk meer in lijn met de vroegere (gereformeerde) ARP, dat vooral een partij was voor de middenklasse. De oude (katholieke) KVP was meer een brede volkspartij en voerde dienovereenkomstig een socialer beleid, dan haar meer elitaire protest- antse tegenhangers (aldus ook PvdA-leider Wouter Bos tijdens de verkiezings- campagne. Zie hierover een artikel van Jan Dirk Snel in het Nederlands Dagblad).
– Een andere oorzaak ligt mogelijk bij CDA-leider en premier Jan Peter Balken- ende, die vaak als vrij kleurloos wordt afgeschilderd, maar waarschijnlijk een krachtiger visie heeft dan zo op het eerste gezicht naar voren komt. Zo zou hij bezig zijn de verzorgingsstaat aanmerkelijk in te krimpen, dit vanuit de gedachte dat die de mensen vaak alleen maar heeft weerhouden van het ontplooien van eigen initiatieven en van het nemen van eigen verantwoordelijkheid. Een visie die heel goed aansluit bij die van de VVD (zie hierover een artikel in Vrij Nederland).

Verschuivingen
Zo gezien zou men kunnen zeggen dat de ChristenUnie, met de combinatie van strikte bijbelse normen en een wat ruimhartiger sociaal beleid, min of meer de plaats inneemt die de KVP vroeger had. Dat verklaart dan ook waarom sommige behoudende katholieken zich meer in de CU, dan in het CDA herkennen. Of die tendens zich doorzet en de CU een christelijk-sociale partij voor zowel protest- anten als katholieken gaat worden, zal de toekomst moeten uitwijzen.
Hetzelfde geldt voor de vraag of het CDA verder in de richting van de vroegere ARP zal doorgaan en dus meer een christelijk-liberale partij voor betergesitu- eerde, maar liberaler denkende gelovigen wordt.
Het CDA is reeds een gemengde partij en ook de CU zou dus die richting op kun- nen gaan. Dat zou betekenen dat het (toch al sterk afgesleten) verschil tussen protestantse en katholieke politiek verschuift naar een verschil tussen meer sociale en meer liberale christelijke politiek.

Verbondenheid
xc3x9cberhaupt zullen veel mensen zich afvragen wat nou de verschillen tussen pro- testantse en katholieke politiek zijn, temeer daar zij vaak al nauwelijks meer een verschil in de geloofsbeleving tussen deze beide richtingen zien. Op wat in het algemeen de verschillen tussen protestantse en katholieke politiek (zouden moeten) zijn, zal ik later nog een keer ingaan.
Hier wil ik slechts opmerken dat in het Katholicisme wordt gestreefd naar even- wicht tussen vorm en inhoud, anders gezegd dat eenheid net zo belangrijk is als waarheid. Zoals katholieken religieus in eenheid verbonden blijven rondom de Paus en de bisschoppen, zo willen zij politiek verbonden blijven aan hun partij, eerst de KVP, nu het CDA. Zich daarvan afscheiden omdat men het denkt beter te weten, de waarheid boven de eenheid laten gaan dus, is een protestants principe, dat we allemaal kennen van de ‘repeterende breuk’ die het protestant- isme tot voor kort in zoveel verschillende richtingen, kerken en gemeenschappen heeft verdeeld.

Principieel
Vanuit het katholieke streven naar evenwicht tussen eenheid en waarheid, bete- kent principieel katholieke politiek niet alleen het vasthouden aan de kerkelijke moraalleer (waarheid), maar tegelijk ook het zoeken van consensus over hoe een pluriform land goed bestuurd kan worden (eenheid).
Dit in tegenstelling tot principieel protestantse politiek die wel alleen aan de bij- belse normen vast wil houden en daarom nauwelijks tot compromissen in staat is. Een principieel katholieke stem komt hierdoor dus vanzelf in het midden uit, terwijl een principieel protestantse stem aan de zijlijn blijft.
Het lijkt misschien een paradox, maar een principieel katholieke stem is dus een pragmatische en strategische stem en tegelijk ook een stem die meer recht doet aan de eigenheid van de politiek dan een principieel protestantse stem, die strikt genomen meer in de sfeer van religie thuishoort, net zoals bijv. de principieel liberale stem van D66 in de sfeer van ideologie (dit overeenkomstig de tendens dat kiezers meer en meer voor authentieke en principixc3xable standpunten kiezen, dan voor praktische competentie en deskundigheid).

Alternatieven
Door de katholieke ruimte tussen regel en praktijk, hoeft trouwens ook niet altijd zo’n volledig principieel katholieke stem op het CDA te worden uitgebracht. Afhankelijk van de politieke omstandigheden kan het ook heel goed gewenst zijn dat er wat meer links of wat meer rechts van het midden gestemd wordt, op PvdA of VVD bijvoorbeeld, als men maar in het oog houdt dat volgens de katholieke opvatting de politiek een bestuurlijk circuit is en geen alternatief voor moraal en godsdienst. Dat wil dus zeggen dat men, indien nodig, op alle partijen kan stemmen, zolang die maar geen louter ideologische functie vervullen.

Compromissen
In katholieke opvatting is het sluiten van compromissen dus geoorloofd als zijnde de politieke uitwerking van het streven naar evenwicht tussen waarheid en eenheid. Desondanks hebben veel gelovigen en ook menig kerkleider er vaak moeite mee en wordt soms heftig aanst
oot genomen aan compromissen op het gebied van wetgeving over ethische onderwerpen als abortus, euthanasie, homoseksualiteit en prostitutie.
We moeten echter goed het onderscheid tussen de godsdienst en de politiek in het oog blijven houden: compromissen sluiten ten aanzien van de moraalleer van de Kerk is inderdaad niet de bedoeling, maar juist daardoor, door die standaard hoog te houden, is er op het politieke vlak ruimte om compromissen te sluiten. De waarheid blijft immers bewaard in de leer van de Kerk!
Afgezien van de feitelijke (on)mogelijkheden, is het bovendien maar de vraag of wij met het opleggen van wetgeving volgens de kerkelijke moraalleer wel recht doen aan mensen die er een andere geloofs- en levensovertuiging op nahouden. Net zo min als katholieken onderworpen willen worden aan door athexc3xafsten opgelegde wetgeving, willen andersdenkenden onderworpen worden aan "katholieke wetten".
De enige manier om daar uit te komen is door het sluiten van compromissen waarmee alle betrokken partijen kunnen leven (waarmee nog niet gezegd is dat alle door het CDA gesloten compromissen even goed of gelukkig waren).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s