Krediet van het credo

Enkele maanden geleden verscheen van de hand van de Amsterdamse filosoof Ger Groot het boekje "Het krediet van het credo" bij uitgeverij SUN in Nijmegen.

In dit boekje komen in beknopte en helder geschreven hoofdstukken de religie in het algemeen, de manieren waarop de Bijbel gelezen kan worden, het onderscheid tussen protestantisme en Katholicisme en de plaats van religie in de seculiere samenleving aan de orde.

Meerwaarde
Ger Groot is van katholieke afkomst, maar noemt zichzelf nu athexc3xafst. Vanuit dat standpunt bekijkt hij in "Het krediet van het credo" de bovengenoemde onderwerpen vanuit een zuiver filosofisch perspectief.
Alszodanig gaat het hem daarom meer om het "krediet", om de meerwaarde die religie biedt, dan om het "credo", de inhoud van het geloof. Dit op zich is al een vooruitgang vergeleken bij vele andere ongelovigen en athexc3xafsten die doorgaans direct de geloofsinhoud proberen onderuit te halen, zonder eerst goed naar het fenomeen op zich te (willen) kijken…

Godsdienst
Want volgens Ger Groot ligt het belang van de religie in de eerste plaats in het fenomeen, in de uiterlijke handelingen, in het samen beleven van het geloof en het op die manier uitvoeren van de dienst aan God. God bestaat volgens hem dan ook omdat en voorzover er godsdienst is.
Dat klinkt misschien alsof God een verzinsel zou zijn, maar we moeten niet vergeten dat hier vanuit een zuiver filosofisch perspectief gekeken wordt, waarbij de grenzen van het denken in acht (moeten)worden genomen. Deze grens kan door de filosoof niet overschreden worden zonder in pseudo-religie te vervallen, maar wel door de gelovige. Die kan middels het godsdienstige ritueel, voor zichzelf, de grens van denken en geloven, van natuur en bovennatuur overschrijden.
Voor niet gelovige buitenstaanders kan het daarom heel goed zo lijken alsof God "slechts" voortkomt uit de gepraktiseerde godsdienst, terwijl voor de gelovige zelf het ritueel juist de uitdrukking is van zijn of haar geloof in God.

Onderscheid
Een ander belangwekkend punt is het onderscheid dat gemaakt wordt tussen protestantisme en Katholicisme. Het protestantisme leidt met zijn scheiding tussen individueel geloven (het geestelijke) en collectief samenleven (het wereldlijke) uiteindelijk tot een onverdraagzaam nihilisme, terwijl het Katholicisme altijd heeft geprobeerd individu en gemeenschap bijeen te houden.
Dat maakt het Katholicisme enerzijds halfslachtig, en minder consequent (in streng protestantse opvatting zelfs heidens), maar anderzijds wel menselijk en leefbaar. Protestanten volgen meer de letter van de Schrift, katholieken meer de geest…

Half
Hoewel dat onderscheid op zich juist is, wekt de beschrijving van Ger Groot de indruk alsof het protestantisme consequent christelijk en het Katholicisme maar een waterig aftreksel daarvan is. Dat is echter maar de halve waarheid, want de kenmerken van het protestantisme (zoals kennis van de Bijbel, persoonlijke devotie, gebedsleven, soberheid en godsvertrouwen) zijn natuurlijk ook binnen het Katholicisme aanwezig, met name in en vanuit het kloosterleven.
Maar daarbovenop biedt het Katholicisme nog veel meer. Het Katholicisme kent zowel strengheid als mildheid, zowel diep doorleefd als waterig geloof. Dat maakt dat het ook niet zo erg is dat er in het Katholicisme veel halfslachtigheid is en nog zoveel heidense gebruiken voortleven. Want doordat het Katholicisme zowel het zuiver als het onzuiver bijeenhoudt, kan het zuivere het onzuivere zuiveren en kan degene met een sterk geloof degene met een zwak geloof meetrekken!

Politiek
Het laatste hoofdstuk van "Het krediet van het credo" is gewijd aan de tegen- woordig volop in de belangstelling staande verhouding tussen kerk en staat, tussen geloof en politiek, tussen gelovigen en andersdenkenden. Ger Groot maakt duidelijk dat we daarbij een onderscheid moeten maken tussen de mens als staatsburger (citoyen) en de mens als maatschappelijk wezen (bourgeois).
Als staatsburger zijn we ten opzichte van de overheid allemaal gelijk en dient de overheid ons gelijk te behandelen. Maar als maatschappelijke wezens zijn we tegelijkertijd allemaal anders en ook dat dient de overheid te respecteren. Hieruit volgt onder meer dat de overheid haar neutraliteit goed moet bewaken (o.a. door uniformering van haar dienaren), maar deze neutraliteit ook weer niet aan de burgers mag opdringen, waardoor de maatschappelijke verscheidenheid in gevaar zou komen.

Al met al is "Het krediet van het credo" een boek dat niet heel gemakkelijk, maar wel allezins het lezen waard is!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s