Wereld-beschouwing

Wereldbeschouwing is een ander woord voor een bepaalde levensvisie of geloofs- overtuiging, maar hier wil ik wereldbeschouwing even letterlijk bekijken: als het beschouwen van de wereld.

Evenwicht
In de katholieke wereld-beschouwing vormen lichaam en geest een eenheid: het verstand is zich bewust van het lichaam in enge zin en daarmee tevens van de materixc3xable wereld in brede zin. Beide worden onderscheiden, niet gescheiden. Het gaat om een gezond en verstandig evenwicht tussen verstand en gevoel, tussen lichaam en geest, tussen individu en gemeenschap, tussen cultuur en natuur. Dit evenwicht is nodig omdat in de katholieke opvatting de mens van nature goed, maar wel met gebreken (de erfzonde) behept is.

Scheiding
Dit was de heersende wereld-beschouwing tijdens de Middeleeuwen, toen de Kerk nog ongedeeld was en de mensen xc3xa9xc3xa9n waren in geloof. Aan deze eenheid kwam in de 16e eeuw een eind, toen met de Reformatie de Protestanten zich van de Katholieke Moederkerk afscheidden. De Protestanten hadden een afkeer van het lichamelijke, het wereldlijke en het materixc3xable en legden daarom de nadruk vooral op de geest.
Meer nog dan de katholieken zich bewust waren van de erfzonde, gingen de protestanten uit van de gedachte dat de mens fundamenteel tot het kwade geneigd is. Moest in deze opvatting de menselijke geest zich nog in alle nederig- heid en ootmoed overgeven aan Gods Wil, vanaf de 17e eeuw begon de mens zich aan deze onderwerping te ontworstelen…

Verstand
Die ontworsteling word de ‘Verlichting’ genoemd. Sinds de Franse filosoof Renxc3xa9 Descartes (1596-1650) werd de menselijke rede in staat geacht om niet alleen alles te doorzien en te ontdekken, maar ook om vervolgens alles naar eigen inzicht te wijzigen en te veranderen. De menselijke rede kon, met andere woord- en, de plaats van God innemen. Alles werd onderzocht waardoor de empirische wetenschappen en de techniek sindsdien een enorme vlucht namen.
Vervolgens werd geprobeerd alles te veranderen, eerst werd door middel van revoluties een eind gemaakt aan de oude staatsinrichting, vanaf de jaren ’60 van de 20e eeuw werd ook de samenleving zelf maakbaar geacht en in het begin van de 21e eeuw probeert men zichzelf naar believen te veranderen (denk hierbij alleen al aan de talloze make-over programma’s op tv).

Gevoel
Het Verlichtingsdenken kende niet alleen een fascinatie voor de rede, de ratio en het verstand legde, maar als een soort van tegenreactie, ook voor het gevoel. Sinds de Engelse filosoof John Locke (1623-1704) de katholieke leer van de erfzonder verwierp, werden de mensen gezien als zijnde van nature goed. Daarop stelde de Franse schrijver Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) dat het kwaad in de wereld niet uit de mens voortkwam, maar uit de maatschappelijke structuren.
De mens zou daarom zoveel mogelijk moeten terugkeren naar een "onbedorven, zuivere en natuurlijke gesteldheid", waartoe hij zich mocht laten meeslepen door gevoelens, emoties en passie. Deze gedachten kwamen tot uiting in de stroming- en van het Naturalisme en de Romantiek (eerste helft 19e eeuw), maar vooral ook in de zgn. Flower Power-beweging van de jaren ’60 van de 20e eeuw.

Drie stromingen
Zo zien we dus dat er grofweg drie stromingen, drie wereldbeschouwingen zijn te onderscheiden:
– Die waarbij de individuele mens zich laat meeslepen door gevoelens, neigingen en behoeften. Dit kan een passieve houding genoemd worden;
– Die waarbij de mens met zijn verstand zichzelf, maar vooral ook de wereld aan zich onderwerpt. Dit kan een actieve houding genoemd worden;
– De katholieke waarbij de mens het evenwicht moet zien te bewaren tussen ver- stand en gevoel en alles wat daar uit voortvloeit. Dit moet resulteren is de juiste mix van actief en passief.

Advertenties

2 thoughts on “Wereld-beschouwing

  1. Ik ben opzoek naar de kern van het Christelijke, misschien wel katholieke, geloof.
    Ik zoek daarbij naar de geloofsvisie van voor koning Clovis door Remigius in Reims gedoopt (496 na Chr ?)

    Clovis was de eerte christen koning en daarmee begon ook de vermenging van staatkundige en kerkelijke CQ geloofsbelangen. Alle schisma’s Reformatie Inquisitie, Islam, concordaten etc. vertroebelen het ware geloof( lees ook Karen Amstrong en Charles Taylor, secularisatie).
    Heeft daar ooit iemand objectief over geschreven??

  2. Beste heer Wagenaar,

    Als u meer wilt weten over het geloof tot in de 5e eeuw, dan kunt u het beste over de kerkvaders, zoals Augustinus lezen. Daarover bestaan vele goede, ook wetenschappelijke werken.

    Ook kan ik aanraden het boek “De kern van ons geloof”, geschreven door Joseph Ratzinger, lang voordat hij tot paus gekozen werd.

    Overigens ligt de kern van het katholieke geloof niet zozeer ergens in de tijd, maar meer boven de tijd. Het is niet zo dat in bepaalde periodes het geloof zuiverder was en dat we dan terug zouden moeten naar die geloofsbeleving. We dienen telkens weer in onze eigen tijd tot een zo goed mogelijk geloof proberen te komen.

    Met vriendelijke groet,

    Caspar

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s