Sinterklaasgeloof

SinterklaasVandaag was het Sinterklaasavond, de vooravond van het feest van Sint Nicolaas en de avond waarop veel Nederlanders pakjesavond vieren. Volgens de traditie ontvangen de kinderen (en soms de volwassen ook) dan cadeautjes van Sinterklaas en zijn Zwarte Piet.

Overeenkomsten
Het geloof in Sinterklaas lijkt echter in veel opzichten op het geloof in God: ook God wordt vaak voorgesteld als een oude man met een baard, die precies weet wat iedereen aan goede en stoute dingen heeft gedaan en daarnaar gelang beloont of bestraft.

Verzonnen?
Vanwege die overeenkomsten wordt soms al te gauw gezegd dat het geloof in God net zo’n soort sprookje is als het geloof in Sinterklaas. Dat Sinterklaas dient om de kinderen in het gareel te houden en dat God door de Kerk is bedacht om de volwassenen onder de duim te houden.

Omgekeerd
Voor mensen die snel in allerlei complottheorixc3xabn geloven, komt die redenering misschien goed uit voor als ze de Kerk snel onderuit willen halen, maar welbeschouwd snijdt die denkwijze geen hout. Het is namelijk omgekeerd: het geloof in God is niet net als het geloof in Sinterklaas, maar het geloof in Sinterklaas is net als het geloof in God. Het geloof in God is echter een dermate fundamentele en diepmenselijke ervaring, dat het niet als een soort kindersprookje kan worden afgedaan…

Tradities
Sinterklaas en alles wat daaromheen zit is een versimpelde uitbeelding van het katholieke geloof. Het is een katholieke traditie waarin diverse aspecten van het geloof een op kinderen toegesneden vorm hebben gekregen. Zo zijn er ook tradities waarin geloofspunten voor volwassenen worden uitgebeeld, denk bijv. aan processies, passiespelen en andere vaak oude lokale gebruiken. Niet in de laatste plaats zijn ook de Sacramenten specifieke uitbeeldingen (en zelfs meer dan dat!) van bepaalde aspecten van het katholieke geloof.

Waarde
Omdat het geloof in Sinterklaas een afgeleide is van het algemene katholieke geloof, bevat het dezelfde kernpunten: het vertrouwen op iemand die van ver komt, alles doorziet (= gewetensvormend), het kwaad heeft overwonnen (= de geknechte zwarte piet) en die je zal belonen of bestraffen al naar gelang je je goed of slecht gedraagt.
Daarmee heeft de Sinterklaastraditie een belangrijke opvoedkundige waarde, zowel voor de vorming van het kind op zich, alsook ter voorbereiding op en plastische uitbeelding van het ‘volwassen’ geloof.

Gevaren
Tegelijk houdt dat echter ook een paar gevaren in. Ten eerste zouden ouders Sinterklaas kunnen misbruiken als middel om hun kinderen op gemakkelijke wijze in het gareel te houden, door te dreigen met de zak en Sinterklaas voor te stellen als een (overdreven) strenge boeman.
Een ander gevaar is dat het moment waarop een kind ontdekt dat Sinterklaas niet ‘echt’ bestaat, te hard aankomt en het kind zijn vertrouwen geschaad ziet (zie daarover bijv. het boekje ‘Sinterklaas en God).

Alternatieven?
Nu zijn er altijd mensen die in zulke gevallen met een kanon op een mug willen schieten, en, wijzend op genoemde gevaren, ervoor pleiten alle tradities rondom Sinterklaas (en vaak liefst dan meteen ook maar alle andere religieuze tradties ook) af te schaffen. Gezien de rijke culturele traditie en de opvoedkundige waarde van het Sinterklaasfeest, zou dat betekenen dat men daarmee het kind met het badwater weggooid.
Een wat meer genuanceerdere reactie is dan het in stand laten van de tradities, maar het kind van meet af aan duidelijk te maken dat het maar om een spel gaat en dat Sinterklaas verzonnen en gespeeld is.

Illusie
Met de laatste ‘oplossing’ zou men inderdaad kunnen voorkomen dat kinderen niet achteraf met de harde waarheid geconfronteerd worden. Anderzijds is het van meet af aan inwijden van een kind niet zo makkelijk, aangezien kinderen op een bepaalde jonge leeftijd moeite hebben met het verschijnsel van een rol spelen. Wat wij als rollenspel en fantasie zien, is voor hen vaak een werkelijkheid. Bovendien zou een ‘ingewijd’ kind tussen leeftijdsgenootjes die wel geloven, verwikkeld kunnen raken in lastige situaties, waar zo’n kind geen raad mee weet. Het ‘inwijden’ van kinderen lost het probleem dus niet echt op…

Geleidelijk
Hoe kunnen bovengenoemde gevaren dan wel bestreden worden? Waarschijnlijk geldt ook hierbij, zoals bij veel andere problemen, dat het meeste bereikt wordt met een evenwichtige, genuanceerde en liefdevolle benadering. Sinterklaas dus niet voorstellen als een boeman, omdat dat zo lekker makkelijk is, maar als een milde en rechtvaardige vader, zoals wij God hebben leren kennen…
Het kind moet gezegd worden dat het niet louter uit hoop op cadeautjes of uit angst voor straf lief moet zijn, maar omdat het gewoon xc3xbcberhaupt lief moet zijn voor andere mensen. De beloning door Sinterklaas moet daarbij een hulpmiddel, geen doel zijn…

Door het element van de beloning in de loop van de jaren langzaam af te bouwen, kan het kind er aan wennen dat het niet om de cadeautjes, maar om de verantwoordelijkheid voor het eigen gedrag gaat. Dit inzicht zal in combinatie met de met de jaren toenemende signalen die het kind van oudere kinderen krijgt, ertoe leiden dat het geloof in de Sint geleidelijk minder belangrijk wordt en daarmee de schok van de waarheid kleiner…

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s