Schaapherders

Dit is geen verlate kerstvertelling, maar gaat over een beeldspraak die men in de Middeleeuwen gebruikte om symbolisch de functie van de verschillende maatschap- pelijke groepen uit te drukken.

Men onderscheidde in de samenleving 3 groepen: de herders, de waakhonden en de schapen:

De herders waren de geestelijkheid, die de taak hadden om de schapen (de gelovigen) te leiden naar plaatsen waar voldoende (geestelijk) voedsel voor hen was. Om de schapen daarbij bijeen te houden en ze te beschermen tegen de bedreiging door roofdieren (de duivel), gebruikten de herders waakhonden of herdershonden.

De waakhonden waren de wereldlijke overheden, die op aanwijzing van de herders de schapen bijeen hielden en beschermden tegen aanvallen door roofdieren, die het op van de kudde afgedwaalde schapen hadden voorzien.

De schapen tenslotte waren de gewone gelovigen die voor hun (geestelijke) voedsel afhankelijk waren van de plaatsen waarnaar de herders hun leidden en die tegen bedreiging door de roofdieren beschermd werden door de waakhonden.

Eerste Urbi et Orbi nieuwe Paus

Vanmiddag heeft de in april gekozen paus Benedictus XVI zijn eerste pauselijke zegen Urbi et Orbi gegeven.

Paus Benedictus XVI geeft de zegen Urbi et OrbiPaus Benedictus XVI geeft de zegen Urbi et OrbiDeze zegen wordt alleen gegeven bij zeer plechtige gelegenheden, te weten direct na de pauskeuze en met Kerstmis en Pasen. De zegen is bedoeld voor de mensen van stad Rome (Urbi) en van de hele wereld (Orbi) en geldt ook voor iedereen die via de radio en de televisie meeluisteren, resp. -kijken.

Paus Benedictus XVI verscheen voor deze gelegenheid voor het eerst sinds jaren weer op het middenbalkon van de Sint Pietersbasiliek. Paus Johannes Paulus II gaf de zegen vanwege zijn gebrekkige gezondheid de laatste jaren direct na de mis op het podium voor de basiliek.
Daardoor was er voor hem ook geen gelegenheid om zijn kazuifel (misgewaad) te verruilen voor de zgn. koorkap (halfcirkelvormige mantel), die eigenlijk voorge- schreven is voor zulke plechtigheden die niet tot een eucharistieviering behoren.

Paus Benedictus XVI verscheen vandaag echter weer volgens oeroude traditie in koorkap op het balkon, alwaar hij voor zo’n 40.000 gelovigen zijn kersttoespraak hield, de kerstwensen in vele talen uitsprak en eindigde met de zegen Urbi et Orbi.
Het aantal talen waarin de kerstwensen werden uitgesproken was met 32 wel een stuk minder dan de maar liefst 62 talen waarin zijn voorganger Johannes Paulus II dit placht te doen. In het Nederlands wenste de Paus ons “zalig en gelukkig kerstmis”!

Pauselijke verrassing

Paus Benedictus XVI met de camauro opGisteren verscheen paus Benedictus XVI bij de wekelijkse woensdagaudixc3xabntie met een wel heel onverwacht en opvallend hoofddeksel op. Vele bezoekers zullen hebben gedacht dat de Paus een kerstmannenmuts ophad: rood fluweel met een rand van wit (kunst)bont…

Degenen die echter wat beter op de hoogte zijn van de pauselijke geschiedenis en tradities zagen echter meteen dat het hier ging om de zgn. camauro, het sinds de Middeleeuwen door de Pausen gedragen hoofdkapje, dat op vele oude schilderijen te zien is.

De camauro is voor het laatst door paus Johannes XXIII (1958-1963) gedragen, maar is nu door de huidige Paus weer in ere hersteld. Dat is geheel in lijn met het feit dat Benedictus XVI sinds zijn aantreden ook de traditionele pauselijke koorkledij weer is gaan dragen.

Paus Benedictus XIV (1740-1758) gekleed in de pauselijke koorkledij met camauro en staatsiestolaDeze eveneens van oorsprong middeleeuwse dracht bestaat uit een over de witte toga gedragen superplie (halflang wit koorhemd, vaak met kant versierd), met daaroverheen een mozetta (schoudermantel), die in de zomer van paars-rode zijde en in de winter van rood fluweel is.

Met de camauro heeft de huidige Paus bijna alle traditionele pauselijke kledingstukken, die in de afgelopen decennia langzaam in ongebruik waren geraakt, weer in gebruik genomen.

Wel lijkt de nieuwe camauro nog een beetje voorbarig gemaakt te zijn, want de snit is een tikkeltje grof, waardoor het net iets teveel op een goedkope kerstmannenmuts lijkt. De vroegere camauro’s sloten wat strakker om het hoofd en hadden een smallere bontrand.

Al met al vormt deze hernieuwde invoering van de traditionele pauselijke kledij ook visueel wel een mooi tegenwicht tegen de alomtegenwoordige, maar inhoudelijk weinig om het lijf hebbende kerstman!

(zie ook de eerdere log: Over de pauselijke kledij)

Kerstgedicht

Kerstlied

Nu zal het wel gauw gaan sneeuwen.
Dan worden de wegen wit.
Dan rijden de drie kamelen
waarop elk een koning zit,
door een woestijn van eeuwen
vol boosheid en gevit.

De herders liggen bij nachte
te waken op het veld
bij hun schaapjes met witte vachten.
Een engel heeft hun verteld,
dat Jezus niet langer kan wachten,
want de wereld moest hersteld.

Wat herders en koningen hopen,
het maakt gering verschil;
men kan het geluk niet kopen.
Maar voor de mensen van goede wil
gaat de hemel eenvoudig open
en dan wordt alles stil.

Alleen wie het kwade begeren,
die mogen niet binnen gaan.
De hemel is daar, voor wie leren
de goedheid te verstaan,
die de mensen door ons ontberen
als wij hebben kwaad gedaan.

Door een woestijn van eeuwen
vol boosheid en gevit,
rijden drie kamelen
waarop elk een koning zit.
Nu zal het wel gauw gaan sneeuwen
en dan wordt de wereld wit.

Anton van Duinkerken (1903-1968)

Vierde zondag van de Advent

Vandaag is de vierde en laatste zondag van de Advent. De vierde kaars wordt aangestoken:

De evangelielezing voor deze zondag luidt:

Heilig Evangelie van Jezus Christus volgens Lucas 1,26-38:

In de zesde maand werd de engel Gxc3¡brixc3xabl door God naar een stad van Galilea gezonden, Nxc3¡zaret genaamd,
tot een maagd, die verloofd was aan een man, die Josef heette, en uit het huis van David was; de naam van de maagd was Maria.
De engel trad bij haar binnen, en sprak: Wees gegroet, vol van genade. De Heer is met u; gij zijt de gezegende onder de vrouwen.
Ze verschrok van dit woord, en vroeg zich af, wat die groet kon beduiden.
De engel zeide haar: Vrees niet, Maria, want gij hebt genade gevonden bij God.
Zie, gij zult in uw schoot ontvangen, en een Zoon baren; en gij zult Hem Jesus noemen.
Hij zal groot zijn, en Zoon van den Allerhoogste worden genoemd. God de Heer zal Hem de troon van zijn vader David geven; Hij zal koning zijn over het huis van Jakob in eeuwigheid,
en aan zijn koningschap zal geen einde komen.
Maria sprak tot den engel: Hoe kan dit geschieden, daar ik geen man beken?
De engel antwoordde haar: De Heilige Geest zal op u neerdalen, en de kracht van den Allerhoogste zal u overschaduwen; daarom ook zal wat uit u wordt geboren, heilig zijn, en de Zoon van God worden genoemd.
Zie, uw bloedverwant Elisabet heeft ook een zoon ontvangen in haar ouderdom, en zij, die onvruchtbaar heette, is in haar zesde maand;
want niets is onmogelijk bij God.
Nu sprak Maria: Zie de dienstmaagd des Heren; mij geschiede naar uw woord. En de engel ging van haar heen.

Volgende week is het hoogfeest van Kerstmis!

Priesterschap & homoseksualiteit III

In een toelichting op de Vaticaanse instructie over de toelating van homoseksuelen tot het priesterschap, heeft de voormalige pauselijke huistheoloog George kardinaal Cottier onlangs tegenover Zenit onder meer gezegd dat homoseksualiteit als uiting van emotionele onvolwassenheid een obstakel vormt voor het leven in kuisheid, alsmede voor de omgang met anderen.

Algemeen criterium
Inderdaad kunnen mensen met homofiele neigingen emotioneel onvolwassen zijn, maar dat geldt ook voor mensen met heteroseksuele neigingen. Wederom een onderscheid dat strikt genomen niet gemaakt had hoeven worden, aangezien emotionele volwassenheid sec reeds een criterium voor toelating tot het priesterschap is.

Complex niveau
Aangezien de Kerk homofilie aanmerkt als een neiging en niet als een geaardheid, komt dit daarmee in plaats van in het basale biologische, in het hoger gelegen bereik van de psycho-sociale gevoelens te liggen, een niveau dat zeer complex en per persoon verschillend is. Daarom kan er over homofilie nog minder in het algemeen worden geoordeeld, dan wanneer het een genetische aanleg zou zijn.

Beslissende invloed?
Dit neemt niet weg dat homofiele gevoelens niet beheerst of zelfs overwonnen zouden kunnen worden. Helaas lijken enkele recente kerkelijke uitspraken de indruk te wekken als zouden neigingen van psychische of andere aard een beslissende invloed op het denken en handelen hebben…

Menselijke vrijheid
Uiteraard hebben lichamelijke en psychische neigingen een meer of minder grote invloed op het menselijke denken en handelen, maar we moeten goed beseffen dat de vrijheid van de mens berust in het vermogen om met ons verstand te bepalen of en in hoeverre we aan zulke neigingen willen toegeven!

Zelfbeheersing
In de katholieke traditie is daarom ook altijd gesteld dat als de mens zich maar voldoende inspant en op God richt, hij met zijn verstand en zijn wil al zijn lichamelijke neigingen e.d. kan sturen en overwinnen. Dat is niet alleen de basis van het celibaat en van de zelfbeheersing die God van ons vraagt, maar ook van de zelfbeheersing die in het algemeen nodig is voor een menswaardig samenleven…

Mannelijkheid
Een ander aspect dat in deze kwestie een rol speelt, is de ‘mannelijkheid’ van de priester. De priester moet een man omdat hij als vertegenwoordiger van Christus voor het mannelijke staat, de bruidegom van de Kerk en de vader van de aan hem toevertrouwde gelovigen is.
Uit de celibaatsverplichting blijkt dat deze mannelijkheid niet in seksuele zin verstaan mag worden. Bij het mannelijke van het priesterschap gaat het om een gesublimeerde mannelijkheid, die boven het seksuele uitstijgt en daardoor de ruimte heeft voor de hogere aspecten ervan.

Overstijgen
Dat betekent niet dat een priester geen man zou hoeven te zijn, want het grote belang ligt juist en vooral in het overstijgen van het seksuele van de man. Met name in deze tijd, waarin het mannelijke voor zo’n groot deel met seksualiteit wordt geassocieerd, is het van groot gewicht dat de Kerk met name in het priesterschap, laat zien dat er ook mannelijkheid naast en boven het seksuele is! De priester is het voorbeeld van een meer verheven, meer zuivere mannelijkheid.

Voorbeeld
Zegt dat nog iets over de toelating van mensen met homoseksuele neigingen tot het priesterschap? Ik denk niet veel nieuws… primair gaat het immers om de beheersing van de seksuele neigingen en hoewel homoseksuele neigingen, anders dan heteroseksuele, gericht zijn op een tegennatuurlijke handeling, maakt dat verschil voor een priester eigenlijk niet bijzonder veel uit: hij mag noch richting mannen, noch richting vrouwen, noch richting kinderen iets van seksualiteit laten blijken… Hij moet met zijn verstand en zijn wil doen wat zijn ambt van hem vraagt en zo God dienen en een een voorbeeld van verheven mannelijkheid zijn…

Links
– Mijn eerdere log ‘Priesterschap & homoseksualiteit II
– Artikel door dr. G.J.M. van den Aardweg, in het Duits en het Engels