God bewijzen…?

Over het algemeen gaat men er vanuit dat het bestaan van God niet te bewijzen valt.
Dat is in zoverre waar, dat God niet te bewijzen valt op de manier waarop men bijv. een wiskundige stelling of het bestaan van een bepaalde planeet bewijst. Wat hierbij echter vaak verzwegen wordt, is dat op die manier ook niet kan worden aangetoond dat God niet bestaat!

Natuurwetenschappelijk
De (natuur)wetenschapelijke methoden kunnen dus noch het xc3xa9xc3xa9n, noch het ander aantonen. Dit komt omdat deze wetenschappen louter werken met dingen die op xc3xa9xc3xa9n of andere manier waarneembaar zijn: dingen die men kan zien, voelen, tellen, meten of wegen. En God is nu per definitie niet ‘iets’ wat tastbaar is… Daarom heeft het ook eigenlijk helemaal geen zin om met (natuur)wetenschappelijke methoden naar God te zoeken… van tevoren staat vast dat Hij met die methoden gewoonweg niet gevonden kan worden!

Filosofisch
Ook de filosofie, waarin ook wordt nagedacht over de dingen die niet tastbaar zijn, kan het bestaan van God niet onomstotelijk bewijzen. Het is goed om ons daarbij ook eens te realiseren dat de filosofie ook niet kan bewijzen dat de wxc3xa9l zichtbare en tastbare dingen bestaan!
Dat er appels zijn en peren en auto’s kan namelijk ook niet met louter filosofische argumenten aantoonbaar worden gemaakt. Dat we er zeker van zijn dat zulke dingen toch bestaan, is omdat we ze met onze zintuigen kunnen ervaren.

Combinaties
Om het in de lijn van de beroemde Duitse filosoof Emmanuel Kant (1724-1804) te formuleren: zekere kennis over de aardse, materixc3xable dingen kunnen wij slechts krijgen door de combinatie van (de begrippen van) ons verstand en (de aanschouw- ingen van) onze zintuigen.
We kunnen ons verstand echter ook gebruiken zonder dat daar zintuigelijke waarnemingen aan te pas komen. Denk daarbij vooral aan het denken over wat goed en rechtvaardig is, over normen en waarden.
Tenslotte kunnen we ons verstand ook nog combineren met onze gevoelens en emoties, met name die van schoonheid en harmonie, geluk en liefde.

Drie manieren
Zo zijn er dus drie manieren waarop we ons verstand kunnen gebruiken (in combinatie met onze zintuigen, met gevoelens en geheel zelfstandig). Is het dan niet vreemd om God te willen bewijzen (of ontkennen!) vanuit slechts 1 van deze drie manieren (nl. verstand + zintuigen)… de manier die specifiek betrekking heeft op de tastbare, zichtbare, kortom materixc3xable dingen…?
Dat is inderdaad dermate kortzichtig, dat het er haast op lijkt dat de mensen die dat proberen, ons voor de gek houden, danwel ons zand in de ogen willen strooien… Immers: als God bestaat, dan is Hij per definitie niet materieel van aard en is Hij volmaakt en alomvattend en moeten we dus op z’n minst alle drie de manieren gebruiken om ook maar enigszins in Zijn richting te komen…!

Combinatie
De filosoof Kant heeft dat, strikt rationeel, gedaan en kwam tot de conclusie dat als men het verstand op alle drie de manieren gebruikt, het bestaan van God zeer waarschijnlijk wordt: als synthese van de zintuigelijke waarnemingen, als een postulaat van de praktische rede (verantwoordelijk voor rechtvaardigheid) en als de eenheid die de esthetische oordeelskracht in de ervaring van het sublieme oproept.
Met andere woorden: als men het verstandelijke denken niet louter combineert met wat zintuigelijk kenbaar is, maar ook met dat wat rechtvaardigheid en schoonheid ons ingeven, dan komt men al een heel eind dichter bij het bestaan van God…

Drie wegen
De indeling in en combinatie van waarheid (lat.: verum), goedheid (lat.: bonum) en schoonheid (lat.: pulchrum) is geen uitvinding van Kant, maar werd al in de Middel- eeuwen gehanteerd. Waarheid, goedheid en schoonheid waren drie wegen die elk op hun eigen manier naar God leidden en tezamen genomen Diens bestaan evident en zelfs logisch maakten.
Op meer populaire wijze werden deze drie ‘wegen’ een paar jaar geleden door de KRO nog (zij het op waterige wijze) als campagnethema gebruikt om de katholieke identiteit van deze omroep nieuwe glans te geven.

Historische context
Gold in de Middeleeuwen, door de combinatie van waarheid, goedheid en schoonheid, het bestaan van God als onomstotelijk, sinds de 17e eeuw kwam daar langzaam maar zeker verandering in. Vanaf toen werden die drie manieren of wegen namelijk niet meer tegelijk en tezamen behandeld en beoefend, maar werden ze van elkaar gescheiden: de waarheid werd het terrein van de (natuur)wetenschappen, de goedheid het terrein van de nationale overheden en de schoonheid het terrein van de vrije kunstenaars.
De meeste geleerde mensen gingen zich meer en meer concentreren op alles wat zintuigelijk kenbaar is, wat ertoe leidde dat de (natuur)wetenschappen sindsdien een enorme vlucht hebben genomen, er grote ontdekkingen werden gedaan en vele spectaculaire vooruitgangen werden geboekt.
Keerzijde was echter dat de combinatie met rechtvaardigheid en vooral met de schoonheid nogal op de achtergrond is geraakt. Niet geheel toevallig valt deze ontwikkeling precies samen met de secularisatie: hoe meer men de nadruk ging leggen op wat zintuigelijk waarneembaar is (op de empirische wetenschap e.d.), hoe minder men in God is gaan geloven.
Omgekeerd zien we dat in veel andere culturen, waar men minder legt nadruk op zintuigelijke waarneming, maar meer op wat met rechtvaardigheid en schoonheid te maken heeft, mensen doorgaans ook veel geloviger zijn…

Advertenties

3 thoughts on “God bewijzen…?

  1. Caspar, er is nog een manier om het bestaan van God te bewijzen: geloof. Volgens Hebreeen 11,1 is het geloof een vaste grond van dingen die men hoopt en een bewijs van zaken die men niet ziet.
    Kortom, een bewijs. πŸ™‚

  2. Voor degenen die geloven kan geloof idd een bewijs zijn, maar het probleem is dat mensen die niet geloven, dat niet zo zullen zien.
    Daarom heb ik het geloof bewust even buiten beschouwing gelaten en heb ik alleen gekeken naar hoever je met het verstand kan komen… Dat is namelijk iets waar ook niet gelovige mensen niet omheen kunnen πŸ˜‰

  3. Het bestaan van God kan wel aannemelijk worden gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan de terugkeer van de Joden naar Israel, zoals voorspeld in de bijbel, Gods woord. Weer geen bewijs maar wel heel erg annemelijk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s