Leeftijdsgrens Pausschap??

Vanavond heeft de bisschop van Breda, mgr. Tiny Muskens, in het IKON-programma ‘Spraakmakende Zaken‘ weer eens gezegd dat de Paus voortaan misschien voor 10 of 15 jaar gekozen zou moeten worden, al dan niet in combinatie met een leeftijdsgrens van 85 jaar.

Eerder
Deze discussie heeft al vaker gespeeld, met name tijdens de laatste jaren van de vorige Paus, Johannes Paulus II, die toen door verzwakking steeds minder van zijn (openbare) taken kon vervullen. Bij diverse mensen kwam toen de vraag op of de Paus nog wel zelf de zaken van de Kerk in de hand had, of dat anderen binnen de Curie achter de schermen ‘aan de touwtjes’ trokken. Bovendien leefde de angst dat de Paus misschien ook wel zijn geestelijke vermogens kwijt zou kunnen raken en dan helemaal niet meer tot besturen in staat zou zijn.

Voorstellen
Meermalen zijn toen ook voorstellen gedaan om zulke ‘ouderdomsproblemen’ bij de Paus te voorkomen, bijvoorbeeld dus door de Paus niet meer voor het leven, maar voor een beperkte termijn te kiezen of door een leeftijdsgrens van 80 of 85 jaar in te stellen.

Onbekend
Hoe aardig deze voorstellen misschien ook klinken, zij lossen de zich eventueel voordoende ‘problemen’ niet op:
– Niemand kan vooraf weten welke ziekten een Paus kan krijgen en wanneer precies, net zo min als niemand kan weten wanneer een Paus overlijdt. De ene Paus kan op z’n 90e nog vlot en helder van geest zijn, een andere is misschien op zijn 75e al dement.

Consequenties
Voorts heeft het stellen van een leeftijdsgrens voor het Pausschap heeft allerlei consequenties, waarvan het maar zeer de vraag is of die wel zo gewenst zijn:
– In het conclaaf kunnen de kardinalen dan nl. precies uitrekenen hoelang deze of gene kandidaat nog aan zal blijven, wat een behoorlijke druk op c.q. inperking van de pauselijke handelingsvrijheid betekent.
– Als het de leeftijdsgrens nadert zal de Paus (net als bij presidenten) een zgn. “lame duck” worden: hij zal veel van zijn gezag verliezen omdat men weet dat er binnenkort een nieuwe Paus komt, waarop men alvast zal anticiperen.
– De door een met emeritaat gegane Paus benoemde kardinalen, bisschoppen en andere functionarissen zullen door een meer of minder sterke loyaliteit aan hem verbonden blijven, wat (loyaliteits)problemen kan geven voor zijn opvolger in het Pausambt.

Afbreuk
Ook vanuit het standpunt van de gelovigen gezien heeft een leeftijdsgrens voor de Paus consequenties:
– Het zal moeilijk zijn om min of meer gedwongen afstand te doen van de loyaliteit aan, de bewondering of zelfs verering voor een Paus, wanneer die moet aftreden als hij 80 of 85 jaar wordt. Een band met een nieuwe Paus opbouwen is moeilijker als de oude nog in leven is. Dat is duidelijk te zien bij ons koningschap: voor de oudere generatie is wijlen koningin Juliana toch altijd nog “hun koningin” gebleven, ook al was Beatrix formeel aan de macht.
– Een leeftijdsgrens zal ook afbreuk doen aan het beeld van de Paus als plaatsbekleder van Christus: als er naast de regerende Paus nog een afgetreden Paus is, dan zijn er als het ware 2 plaatsbekleders, wat op z’n zachtst gezegd niet erg past bij de uniciteit van Christus… Ofwel Hij wordt ten volle vertegenwoordigd door slechts 1 persoon, ofwel het pausschap wordt (in geval van een leeftijdsgrens) een soort tijdelijke “rol” waar je afstand van kan doen: want wat is een afgetreden Paus dan: nog steeds plaatsvervanger van Christus, of nog maar een beetje, of alleen in naam of helemaal niet…??.
– Een Paus die voor het leven wordt gekozen, wordt daarmee geheel en al aan God toevertrouwd, de duur van zijn pontificaat, zijn leven en welzijn zijn dan in Gods Hand… en dat is een overgave die past bij de radicaliteit die de navolging van Christus nu eenmaal met zich mee kan brengen, en die ons door de huidige Paus ook op indrukwekkende wijze wordt voorgeleefd.

Vrijwillig
Het vantevoren instellen van een leeftijdsgrens is overigens iets anders dan de mogelijkheid voor de Paus om eigener beweging vrijwillig afstand te doen van zijn ambt. Zo’n vrijwillige afstand (waartoe een Paus niet dan in het uiterste geval toe zal overgaan) brengt weliswaar enkele van eerder genoemde “problemen” met zich mee, maar doet op zich weinig af aan de meerwaarde die een levenslange ambtstermijn heeft.

Bisschoppen
Voor (aarts)bisschoppen geldt trouwens wel reeds een leeftijdsgrens, maar voor hen is dat “minder erg” omdat zij als de opvolgers van de apostelen gelden, waarvan er, zoals bekend, meerdere waren, die elkaar al van begin af aan opvolgden. Neemt niet weg dat bisschoppen ook na hun emeritaat vaak nog groot gezag genieten of zelfs invloed hebben en dat is bij bisschoppen soms al een precaire zaak, dus laat staan als het de bisschop van Rome betreft…

Advertenties

Geloven of weten?

Een ander aspect dat vaak tegen religie in het algemeen en tegen het Christendom in het bijzonder wordt aangevoerd is dat geloven een zwakkere, onbetrouwbaardere en ‘dus’ primitievere activiteit van de menselijke geest is dan het sterkere en betrouwbaardere weten, dat daarmee als meer ontwikkeld en modern wordt voorgesteld (“Gelooft u nog, of denkt u al?”). Dit klinkt op het eerste gezicht misschien plausibel, maar is het bij nader inzien niet….

Wetenschap
Want wat kunnen we (zeker) weten? In ieder geval datgene wat onderzocht kan worden volgens wetenschappelijke methoden, die tot hypothesen (conclusies) leiden en gefalsificeerd (weer door andere hypothesen achterhaald) kunnen worden.
Maar wat kan zo onderzocht worden? Heel veel en daarvoor hoeven we alleen maar te kijken naar de wetenschappen zoals die aan universiteiten beoefend worden. Maar zelfs deze wetenschappen leiden niet allemaal tot een ‘zeker weten’: het meest exact zijn wetenschappen zoals natuurkunde, scheikunde, wiskunde e.d., die daarom ook wel exacte wetenschappen worden genoemd.
Al minder exact zijn de zgn. Humaniora, de menswetenschappen zoals sociologie, psychologie, geschiedenis e.d. Want op die terreinen kunnen wel veel gegevens verzameld worden, maar omdat het bij deze wetenschappen gaat om het interpreteren van gegevens (dit i.t.t. tot het meten, tellen, wegen e.d. bij de exacte wetenschappen), leiden zij niet tot perfect sluitende conclusies, maar ‘slechts’ tot meer of minder persoonlijke interpretaties en zienswijzen.

De mens
Zolang het dus maar over materie gaat, kunnen we er tot op bepaalde hoogte zekere (maar falsificeerbare) kennis over verkrijgen. Maar die zekerheid wordt minder naarmate de menselijke geest, de psyche een grotere rol gaat spelen. Weliswaar bestaat ook de mens uit materie en kunnen we dus ook veel weten over onszelf als biologisch wezen (denk aan de geneeskunde), maar die kennis is niet veel anders dan onze kennis over andere zoogdieren.
De reden van dit onderscheid is dat de materie gehoorzaamt aan de natuur(kundige)wetten, maar de mens zich door zijn vrije wil niets van welke wet dan ook hoeft aan te trekken (desondanks kan de natuur overigens heel onvoorspelbaar zijn en de mens heel gehoorzaam en betrouwbaar).

Onzeker
Als het gaat over kennis van onszelf als mensen, als wezens met een psyche, met een geest of zelfs een ziel, dan valt er een heel stuk minder zeker te weten, komt het veel meer aan op het interpreteren van handelingen, uitingen, meningen, bedoelingen, gedachten, gevoelens… Interpreteren omdat wat mensen doen voortkomt uit hun innerlijk en dat innerlijk slechts tot op zekere hoogte en nooit helemaal ten diepste door anderen te kennen, te doorgronden valt. Slechts de uiterlijke handelingen en gedragingen kunnen we beoordelen, maar naar de achterliggende bedoelingen kan vaak slechts gegist worden. Daarom kan een oordeel over een handeling slechts die handeling op zich betreffen en blijft zij meestal onvolledig omdat de innerlijke achtergronden ervan doorgaans verborgen blijven.

Geloven
Over het menselijke denken en handelen en daarmee het omgaan met elkaar, kunnen we dus niet zulke zekere kennis verkrijgen als dat we over de materixc3xable dingen kunnen. De menswetenschappen kunnen ‘slechts’ interpreteren en wijzelf kunnen in ons dagelijks leven ook nooit helemaal zeker weten wat anderen precies willen, denken en voelen. Ons rest vaak niet veel meer dan vermoeden, geloven, vertrouwen – in onszelf, in andere mensen, in wat we gewend zijn en in wat we kunnen verwachten…

Hoe goed en handig en mooi ons zeker weten van de materixc3xable dingen ook is, op het terrein van waar het in het leven echt om gaat, de intermenselijke omgang, zullen wij het moeten hebben van geloven, geloven van anderen en in anderen, vertrouwen in anderen en van anderen…
Want kunnen we zeker weten of en wanneer er weer een terroristische aanslag plaatsvind…? Of de beurskoersen niet teveel zullen dalen…? Of mijn partner me wel trouw blijft…? Of mijn kind niets overkomt…? Of ik niet ontslagen zal worden…? Of ik geen ernstige ziekte zal krijgen…?
Dit alles kunnen we slechts hopen of hooguit verwachten, nooit zeker weten…

Belangrijk
Geloven mag dus wel minder ‘zeker’ zijn dan weten, maar het is wel belangrijker, want is op de terreinen waar het in het leven echt om gaat meestal de enige manier om met dingen om te gaan. En daarom is ook Geloven met een hoofdletter, het geloven en vertrouwen op de verhalen en de tradities van een religie en uiteindelijk op God, niet ‘minder’, maar juist ‘meer’ dan het ‘zeker weten’ van de tot de materixc3xable wereld beperkte exacte wetenschappen…

Overdracht
Overigens kan ook de wetenschap zelf niet zonder ‘geloven’, want kennis wordt niet alleen vergaard door eigen (empirisch) onderzoek, maar voor een groot deel ook door kennisoverdracht. En daarbij komt het dan aan op het geloven in en vertrouwen op wat leermeesters en voorgangers te zeggen hebben. Veel daarvan kan weliswaar gecheckt worden, maar veel ook niet…

Samen
Mensen die dus zo sterk de nadruk leggen op het weten i.p.v. het geloven, zijn dus niet verstandig, maar eenzijdig en kortzichtig… Zij doen alsof de wereld en ons bestaan louter uit materie bestaat en gaan voorbij aan het toch onontkoombare gegeven dat ons leven vooral door het geestelijke en het innerlijke bepaald wordt…
Voor echt verstandige mensen zal duidelijk zijn dat weten en geloven geen tegenstellingen zijn of elkaar uitsluiten, maar dat weten en geloven samen gaan en samen moeten gaan: daar waar het weten ophoudt, begint het geloven

Accepteert niets als waarheid wat zonder liefde is,
maar accepteert ook niets als liefde wat zonder waarheid is.
Het ene zonder het andere wordt dan tot een leugen,
die een vernietigende werking heeft

(H. Edith Stein)

Zinloos?!?

Tijdens de afgelopen WereldJongerenDagen in Keulen waren er, zoals te verwachten was, ook enkele proteststemmen te horen, tegen de Kerk in het algemeen en tegen bepaalde standpunten op het gebied van de seksuele moraal in het bijzonder.

Stelling
Een wat meer georganiseerd protest ging uit van een groep rondom de Duitse filosoof en schrijver Michael Schmidt-Salomon, die in plaats van godsdienst pleit voor een humanistisch athexc3xafsme. Zijn antwoord op de zin van het leven komt ongeveer hier op neer (interview in Focus, nr. 33):

“De aarde en de mensen zijn tijdelijke fenomenen in een zinloos universum, dat eens aan z’n eind is. Wanneer ik weet dat er geen zin op zich is, dan maf ik zelf de zin van mijn leven invullen. Wanneer ik weet dat ik sterfelijk zijn, dan zal ik dit enige leven dat ik heb ook werkelijk leven en genieten. Een oneindig leven zou onverdragelijk zijn“.

Onzin
Dit is een antwoord dat vaker vanuit ongelovige, humanistische of athexc3xafstische hoek te horen is en op zich wel leuk klinkt, maar goed beschouwd tamelijk zin- en inhoudsloos is…:
– Dat mensen de zin van hun leven zelf mogen invullen, zegt helemaal niets over de inhoud van die zin: mensen kunnen (de zin van) hun leven op heel veel verschillende manieren invullen, zowel humanistisch of athexc3xafstisch, maar dus net zo goed ook religieus en godsdienstig.
– Dat mensen sterfelijk zijn en maar 1 leven hebben, is iets wat juist met name het Christendom sterk benadrukt: het gaat om hoe je hier in dit leven leeft (op basis daarvan wacht er eventueel een eeuwig leven in het hiernamaals, maar dat is dus gxc3xa9xc3xa9n tweede kans!). Dat mensen meerdere levens zouden kunnen hebben (rexc3xafncarnatie e.d.) is een idee dat bij sommige andere religies, zoals het Boeddhisme, en bij veel niet (meer) christelijke mensen leeft.

Eigenlijk
Het bovenstaande citaat geeft dus niet alleen geen exclusief humanistisch of athexc3xafstisch standpunt weer, maar toont zelfs het bestaansrecht van een religie zoals het Christendom aan:
– Mensen mogen zelf zin aan hun leven geven: sinds ruim 2000 jaar doen ontelbaren dat door vaak heel bewust en uit het diepst van hun hart te kiezen voor het Christelijk geloof.
– Mensen hebben maar 1 leven: met name Christenen worden ervan doordrongen om daar het beste van te maken, productief te zijn en zich verantwoordelijk te voelen voor zichzelf, voor de medemens en voor de natuur. Immers: na onze dood zal Christus over onze daden oordelen en kan ons als beloning het eeuwig leven te wachten staan… of niet.

Harmonie
Het moge duidelijk zijn dat met een insteek zoals in het citaat, de tegenstanders van religie en Christendom niet erg sterk staan… De stellingen kunnen weliswaar ook gebruikt worden om uitspraken als: “ik heb met niemand wat te maken, ik bepaal helemaal zelf wat ik doe en laat, ik leef tenslotte maar 1 keer!” te rechtvaardigen, maar we hoeven maar 1 stap verder te denken om te zien dat dat onzin is. De mens leeft niet voor zichzelf alleen, zal hoe dan ook met anderen rekening moeten houden, al was het alleen maar omdat je ook in dit ene leven alleen in harmonie met je omgeving en dan vooral in harmonie met je medemens gelukkig kunt worden…

WereldJongerenDagen afgesloten

Met een indrukwekkende afsluitende Mis zijn vanochtend de 20e WereldJongerenDagen in Keulen afgesloten.

De grote Eucharistieviering werd op de heuvel op het enorme Marienfeld nabij Keulen gecelebreerd door paus Benedictus XVI. Net als bij de voorafgaande avondwake was ook deze Mis een bijzondere combinatie van aloude katholieke rituelen en modern entertainment. Er waren, naast o.m. bondspresident Horst Kxc3xb6hler, bondskanselier Gerhard Schrxc3xb6der en oud-kanselier Helmut Kohl, maar liefst rond de 1 miljoen jongeren bij aanwezig, van wie velen de nacht op het veld hadden doorgebracht.

Na afloop van deze plechtigheid is paus Benedictus weer per vliegtuig naar het Vaticaan vertrokken.

(zie voor alle teksten en met name de goede preek van de Paus bij de slotviering van deze WJD: WJD Vibes)

De volgende internationale WereldJongerenDagen zullen in 2008 in Sydney plaatsvinden.

Indrukwekkende avondwake

Vanavond was van 20.30 – 23.00 u. de avondwake voorafgaand aan de grote Eucharistieviering, waarmee morgenochtend de WereldJongerenDagen in Keulen zullen worden afgesloten.

De avondwake was rechtstreeks op TV te volgen op de zenders WDR en RAI Uno en was zeer groots, indrukwekkend, inspirerend en ontroerend.

Meer dan 700.000 jongeren zijn op het Marienfeld bj Keulen samengekomen om aan deze avondwake deel te nemen en een groot deel van hen zal daar ook overnachten om morgenochtend de afsluitende Mis mee te vieren.

Paus Benedictus XVI kwam in zijn pausmobiel op het Marienfeld aan en was gekleed in de fraaie pauselijke koorkledij: zijn witte toga met daaroverheen een met kant versierde superplie en een paarsrode schoudermantel met de pauselijke staatsiestola (zie foto).

De vervolgens door hem voorgegane avondwake (= viering aan de vooravond van een feestdag) was een zeer geslaagde combinatie van oude katholieke rituelen en modern entertainment: de Paus die in zijn eeuwenoude outfit gevierd wordt als een popster; kardinalen en bisschoppen die met kaarsjes zwaaien en tenslotte het summum van het Katholicisme: het Allerheiligste dat werd aanbeden op een heuvel bezaaid met duizenden lichtjes onder een futuristische wolk van licht (zie foto)…

De plechtigheid zelf begon met de zegening van een grote kerkklok die de naam van de overleden paus Johannes Paulus II, de ‘uitvinder van de WJD’, draagt. Daarna werd het houten kruis dat sinds de eerste WJD over de hele wereld reist, binnengedragen en opgesteld. Vervolgens was er een Evangelielezing, gevolgd door een goed in elkaar stekende preek door de Paus. Na het opstellen van een Maria-icoon, volgde het in processie binnendragen van het Allerheiligste, dat op het altaar werd opgesteld en waarvoor de voorbeden werden uitgesproken. Tenslotte gaf de Paus alle aanwezigen de Eucharistische zegen.
Dit alles werd begeleid door zowel liederen uit Taizxc3xa9 als klassieke gezangen en door opvoeringen uit tradities vanover de hele wereld.

De grote door paus Benedictus XVI gecelebreerde Eucharistieviering ter afsluiting van deze WereldJongerenDagen zal morgenochtend plaatsvinden om 10.00 en wordt op vele zenders rechtstreeks uitgezonden.

WereldJongerenDagen begonnen!

Vandaag zijn in Keulen de 20e WereldJongerenDagen begonnen!

Met drie simultane vieringen in voetbalstadions in Keulen en Dxc3xbcsseldorf en in een park in Bonn, zijn vandaag de WereldJongerenDagen 2005 officieel van start gegaan.
In het Rheinenergie-stadion verwelkomde Joachim kardinaal Meisner, de aartsbisschop van Keulen, in aanwezigheid van de Duitse bondspresident Horst Kxc3xb6hler, de aanwezige jongeren.

Aanstaande donderdag zal de nieuwe Paus, Benedictus XVI, per schip in Keulen aankomen. Hoogtepunt en afsluiting van deze WereldJongerenDagen zal de aanstaande zondag 21 augustus, door hem gecelebreerde mis zijn.

Zie voor actuele informatie en achtergronden:
www.wjd.nl
WJD Vibes
www.wjt2005.de
www.katholieknederland.nl

WereldJongerenDagen in aantocht

Van 16 t/m 21 augustus vinden in Keulen weer de WereldJongerenDagen plaats.
Voor het eerst zullen deze WJD niet meer door paus Johannes Paulus II, maar door zijn, uit Duitsland afkomstige, opvolger paus Benedictus XVI worden bijgewoond.
Tot nu toe hebben zich reeds 375.000 jongeren ingeschreven, maar bij de slotbijeenkomst op 20 en 21 augustus worden zeker 800.000 jonge mensen verwacht. Vanuit Nederland worden ca. 3500 jongeren verwacht.

De Wereld Jongeren Dagen (WJD) zijn officieel in 1986 ingesteld door paus Johannes Paulus II, die daarmee twee eerdere zeer succesvolle bijeenkomsten van Jongeren in Rome (in 1984 ter gelegenheid van het Heilig Jaar 1983 en in 1985 wegens het door de VN uitgeroepen Jaar van de Jongeren) wilde voortzetten.

De eerste officixc3xable WereldJongerenDagenen vonden dus plaats 1986 en worden sindsdien ongeveer om de 2 jaar telkens op een andere plek in de wereld gehouden, waarbij steeds ook de Paus zelf aanwezig is. In de tussenliggende jaren worden in de bisdommen lokale Jongerendagen gevierd en die meegerekend is de bijeenkomst van dit jaar in Keulen de 20e WereldJongerenDagen.

Tot nu toe hebben de WereldJongerenDagen plaatsgevonden in grote steden over de hele wereld, bijv. in het Heilig Jaar 2000 in Rome (waaraan maar liefst 2,5 miljoen jongeren deelnamen), en voor het laatst in 2002 in Toronto (Canada). Bij de eerste bijeenkomst in 1986 gaf paus Johannes Paulus II de jongeren een groot houten kruis mee, dat sindsdien door jongeren op alle mogelijke manieren, lopend, rijdend, varend, vliegend van de ene bijeenkomst naar de andere wordt vervoerd.

Links:
www.wjd.nl – Nederlandse WJD-site
www.wjt2005.de – Duitse WJD-site
www.keulen2005.be – Belgische WJD-site
WJD-site van het Vaticaan

Het logo van de WJD 2005